• Боби 1. Низоми бонки, хамчун такягохи иктисодиёти чумхури. Сохтори низоми бонкии Xум[урии Тоxикистон дар шароити хозира.
  • Вазъи фаъолияти бонкхои вилояти Сугд ва самтхои асосии пешравии он.
  • Нохияхо Воридот Харочот Бозгашт
  • 116,5 2 Ашт 1473
  • 10813 117,2 7 Кайроккум
  • Конибодом 6261 6314 99,2
  • 137,8 10 Ч. Расулов 2991
  • Сарчашма: Ахбори Бонки Миллии Точикистон № 1 (31) 2002 с.
  • Боби 2. Самтхои асосии тарракиёти низоми бонкии Чумхурии Точикистон. 2.1. Рушду нумуи заминаи хукукии фаъолияти бонки. Такмил додани назорати бонки дар шароити хозира.
  • 2.2. Ворид кардани системаи нави назорати фаъолияти бонкхои тичорати дар Чумхурии Точикистон



  • страница1/2
    Дата28.08.2018
    Размер0.54 Mb.

    Набудани механизми идоракунии гардиши пулй бо методхои иктисоди


      1   2

    Сарсухан.
    Саршавии ташкили механизми нави системаи бонки дар соли 1987 бо карори дигаргунсозии системаи монобонки ба системаи Бонки давлатии ИЧШС ва панчто бонкхои давлатии махсусгардонидашуда (Промстройбанк, Агропромбанк, Жилсоцбанк, Сбербанк ва Внешэкономбанк) сар шуд. Он холате ахамияти мухим дошт, ки дар он бонки давлатии ИЧШС фишангхои идораи худ муттахид намудани вазифахои бонки маркази ва тичоратиро катъ гардонид.

    Низоми бонкие, ки бо усульои маъмури ташкил гардида буд, муносибатьои молию пулиро фаъол, ва раыобати байнибонкиро таъмин карда натавонист.

    Сабабхои асосие ки, ба зарурияти ислохоти ояндаи низоми бонки боис шуданд, инхо мебошанд:


    1. набудани механизми идоракунии гардиши пулй бо методхои иктисоди.

    2) сустгардонии бонки давлати хамчун бонки асосии мамлакат, ки дар набудани самараноки таъсиррасон ба системаи карзи акс ефтааст.

    3) набудани муносибатхои хакикии хамкории тичоратии бонк бо мизочон, вучуд доштани мушкилихо дар муносибатхои мизочон бо бонкхо дар чойхо, дар натичаи таксимоти сунъии муассисахои бонкхо аз руи нишони зеритобеи;



    1. набудани тагирёбии системаи карзи дар шароити фаъолияти бонкхои давлатии махсусгардонидашуда, ки гузариши озоди захирахои арзиро дар хочагии халк мушкил мегардонад;

    5) зиедшавии аппарати идоракунии бонкхои махсуси вилояти ва чумхурияви бо дар як вакт сустшавии звенохои аввалаи системаи бонки.

    Ба хар хол бо мавчудияти камбудихо дар мархилаи аввали ислохоти бонки кадам ба суи демократикунонии кори бонки муваффакияти асосии он ба хисоб мерафт.

    Дар хакикат низоми бонкии дар тартиби маъмури ташкилшуда самараи худро дарк накард.

    Вале, дигар рохи мубаддалшавии бонкхо дар сохтори монобонки вучуд надошт.



    Бонк[ои тиxоратb муассисае ба шумор мераванд, ки дар xаб[а[ои гуногуни бозори сармояи rарзb амалиёт мебаранд. Бонк[ои тиxоратb айни замон ба мизоxони худ комплекси пурраи хизматрасонии молиявb, аз xумла rарзди[b, rабули пасандоз[о, [исоббаробарсозb ва uайраро пешни[од мекунанд. Бо ин амалиёт[о он[о аз муассиса[ои молиявии махсусгардонидашуда, ки доираи фаъолияташон ма[дуд аст, фарr мекунанд. Бонк[ои тиxоратb чун анъана, наrши муассисаи асосb ва базавии низоми rарзиро иxро мекунанд.

    А[амияти бонк[ои тиxоратb дар низоми [озираи rарзди[и он rадар калон аст, ки оиди вазифа[ои ин институт[о ало[ида таваккуф кардан рост меояд. Маф[уми «бонки тиxорати» [анeз дар ибтидои тараrrиёти амалии бонк[о ба миён омада буд, ки он ваrт бонк бештар хизмати тиxорат, амалиёти мубодилаи асорхо ва пардохти маблаuпардозиро ба xо меоварданд. Миxози асосиашон савдогари будан (аз ин xост номи «бонки тиxоратb» [ам). Бонк[о боркашони, нига[дори ва дигар амалиёти вобаста ба мубодилаи молро бо rарз дастгири мекарданд. Баробари тараrrиёти исте[солоти саноат амалиёти марбут ва rарзди[ии кeто[муддат ба амалиёти исте[соли: rарз барои пур кардани капитали амалкунанда, ба вуxуд овардани захира[ои ашьёи хом ва ма[сулоти тайёр, додани музди ме[нат ва uайра ба вуxуд омадаанд. Мe[лати rарз таrрибан дароз мешуд, rисми захира[ои бонки барои капитали асоси [амрох кардани «коuаз[ои арзишнок» истифода мекардаги шуданд. Дигар хел карда гeем, маф[уми «тиxоратb» дар номи бонк маънои пешинаашро гум кард. Вай характери «корчаллони»- и бонкро ифода мекунад, самти онро ба хизматрасонии [ама намуд[ои агент[о, [очаги rатъи назар аз заоти фаъолияти он[о муайян менамояд. Ин замон бонки тиxоратb rодир аст ба мизожон то 200 намуди хизматрасони бонкиро пешни[од кунад. Доманаи васеъи ба бонк[о имконият меди[ад, ки мизоxони худро гум накунанд ва [атто [ангоми коньюнктураи басе номувофиrи [очаги [ам тобовар монанд. Тасодуфи нест, ки дар [амаи мамлакат[ои мансуьи иrтисодиёти бозори он[о халrаи асосии амалиёт дар системаи rарзди[и ба [исоб мераванд.

    Ваrте, ки сухан аз боби бонк[ои тиxоратии муосир меравад, [атман таъrид бояд кард, ки чун дигар халrа[ои система[о rарзди[и, ин муассиса[о мунтазам инкишоф меёбанд. Шакл[ои амалиёт, усул[ои ракобат, системаи назорат ва идоракуни тагйир меёбанд. Фазои башаст васеъгардида, ба сабаби ташкильёбии бозор[ои интернационалии капитали rарзи, тамоми ча[онро фао мегирад. Ва [арчанд дар баъзе соха[о он[о мавкеъи худро гумм мекунанд, он[о кудрати хайратоваре зохир менамоянд., ба шароити таъгирёбандаи бозори rарздихъи мутобик мешаванд.

    Мавкеи махсусро дар гузариш ба иктисодиёти бозори низоми бонки ишгол намуда, вазифаи мухими миенаравиро ичро мекунад.

    Объекти амалиёти ва методологии тадкикоти кори дипломи конунхо ва карорхои Мачлиси оли, Президент ва хукумати Чумхурии Точикистон, Дастурхои Бонки Чумхурии Точикистон ва бонкхои тичорати, асосхои олимони муосир ва мустахкам намудани фаолияти бонкхо мебошад.

    Навигарии илми кори дипломb омухтан ва ба кадри имкон хал кардани муаммохои инкишофи низоми бонкии Чумхурии Точикистон дар шароити гузариш ба муносибатхои бозорb.

    Арзиши амалитадкикот дар он ифода меёбад, ки пешниходхои дар кори дипломи овардашуда барои бехтар шудани холати фаолияти бонкхо ва низоми пардохт кумак мерасонанд.

    Боби 1. Низоми бонки, хамчун такягохи иктисодиёти чумхури.


      1. Сохтори низоми бонкии Xум[урии Тоxикистон дар шароити хозира.

    Дар соли 2002 ислохоти системаи бонкдори давом меёбад. Аз окибати ин кор самаранокии сиёсати пулию карзй ва асъорй, курби сомонй вобастагй дорад.

    То 1 январи соли 2003 низоми бонкдории Чумхурии Точикистон аз субъектхои зерин иборат буд: бонкхои мустакил 14, чамъиятхои карздихи 2, шуъбаи бонкхои хоричи 1. Шумораи бонкхо нисбати 1 январи соли 2001 2 адад кам гардид, шумораи, шуъбахо 3 адад ва чамъиятхои карздихц 1 адад зиёд шуд.

    Сармояи умумии бонкхо дар мукоиса то 1 январи соли 2002 24,5 фоиз зиёд шуда, 36,1 млн. сомониро ташкил дод. Сармояи чамъиятхои карздихй мувофикан 3,6 баробар ва 0,5 млн. сомонц афзуд.

    Хиссаи сармояи хоричй дар системаи бонкдории Точикистон дар солхои 2000-2001 аз 35 то 40 фоиз зиёд шуд. Дар соли чорй вай то 50 фоиз зиёд мегардад.

    Ислохоти низоми бонки, аз руи самтхои дигар низ сурат мегирад. Дар байни онхо:

    -васеъ кардани навъхои хизмати бонки ва баланд бардоштани сифати онхо;

    -такмили фаъолияти бозорхои карзи, когазхои кимматнок ва асъори;

    -дастгирии бонкии сектори хусуси бо рохи пешниходи микрокредит (карзхои хурд) ба сохибкорон, хочагихои дехконй ва шахсоне, ки бо сихибкории хурд бе таъсиси шахси хукуки машгул мебошанд;

    -ташкил кардани ташкилотхои молиявии гайрибонки барои хизматрасонии молияви, аз чумла дар дехот;

    -суръат додани хисоббаробаркунихо бо рохи гузаштан ба системаи пардохти электрони;

    -барпо кардани системаи миллии пардохт бо истифодаи кортхои пластикии "Точкорт";

    -чорй намудани технологияи нави иттилооти ва коркарду тахрири пардохтхои бонки;

    -баланд бардоштани боварии кавии ахолй ба системаи бонки бо рохи таъмини риояи катъии конунгузории бонки дар сохаи хифзи хукуки мизочон, махфй нигох доштани сирри амонатхо ва харакати пул дар хисобхои бонкии онхо;

    -ривоч додани фаъолияти бонкхо дар сохаи чалб намудани пасандозхои ахолй, фарохам овардани шароити сугуртакунонии амонатхо ва кафолати хифзи онхо:

    Барои анчом додани ислохоти бонки назорат ба фаъолияти бонкхо аз чониби Бонки миллии Точикистон пурзур мегардад. Бо ин максад Бонкй миллй корхои зеринро идома медихад:

    -бозхонди ичозатнома (литсензия) барои гузаронидани амалиёти бонкй аз бонкхо ва чамъиятхои карздихи, ки талаботи санадхои меъёрии Бонки миллии Точикистонро ичро намекунанд;

    -дигаргунсозии сохтори бонкхо, аз чумла Бонкй давлатии амонатгузории Чумхурии Точикистон;

    -пурзур намудани талабот ба бонкхо оиди масъалахои гузаштан ба аудити байналхалки ва нашри хисоботи молиявии онхо.



    24 январи соли 2003 бо иштироки рохбарон ва намояндагони шуъбахои Бонки миллии Точикистон, бонкхои тичоратию ташкилотхои молиявии гайрибонкии чумхури чаласаи васеи Раесати Бонки миллии Точикистон баргузор гардид, ки дар он камбудихои аз тарафи сарвари давлат дар чаласаи васеи Хукумати чумхури пешниходшуда мавриди барраси ва мухокима карор дода шуданд.

    Бахри хифзи манфиатхои амонатгузорон, баланд бapдоштани боварии ахоли нисбат ба бонкхо, рушди низоми бонкии чумхури бо пешниходи Бонки милии Точикистон ва бо тавсияи ташкилотхои молиявии байналхалки моддахои 31 ва 32-и Конуни Чумхурии Точикистон «Дар бораи бонкхо ва фаъолияти бонки», ки ба химояи сирри бонки бахшида шудаанд, бетагйир монда шуд.

    Фаъолияти муътадили хар як бонки тичорати ин фаъолияти пурмахсули тамоми сохахои иктисодиёти чумхури мебошад. Бонкхо бояд сиёсати дурусти пулию карзиро ба рох монанд. Дуруст ба рох, мондани кори муътадили нуктахои мубодилаи асъор, назорати катьй оиди воридот ва содироти молхои стратегии чумхури, пахта ва алюминий зери назорати харрузаи бонкхо бояд бошад.

    Инчунин, бо ташаббуси Бонки миллии Точикистон ба як катор моддахои Кодекси андози Чумхурии Точикистон бо Карори Хукумати Чумхурии Точикистон аз 31 марти соли 2001 тахти раками 133 тагйироту иловахо дохил карда шуданд.



    Ва нихоят, бо кушиши Бонки миллии Точикистон талабот оиди ташкили хадди акали сармояи умумии бонкхои тичорати ба андозаи баробар ба 1,5 млн. доллари ИМА ба мухлати як сол дароз карда шуд.

    Вале, мутаассифона, бояд гуфт, ки аксарияти бонкхои чумхурй талаботро оид ба кифоягии сармоя ва ташкили фонди пушонидани талафоти имконпазир аз руи карзхо ичро накарданд.

    Мувофики Карори Раёсати Бонки милии Точикистон бахри баргардонидани карзхо ва бархамдихии бонкхои муаммодор Очонсии бархамдихии ташкилотхои карзй ва баргардонидани карзхо таъсис дода шуд. Холо Очонси фаъолияти худро хеле хуб ба рох мондааст ва талош дорад, ки харчи бештар карзхои мухлати пардохташон гузаштаро баргардонад.



    Бояд зикр намуд, ки аксарияти корхонахо то хол азнавсозии молияви ва истехсолиро ба таври пурра анчом надоданд, карзхои аз тарики Бонки миллии Точикистон ва бонкхои тичорати ба онхо додашуда натичахои дилхох набахшиданд. Тавре Президенти мамлакат дар суханронии худ кайд кард, баъзе корхонахо карзхояшонро умуман барнагардонидаанд. Дар асл карзхо аксаран на барои азнавсозии корхонахо, балки бapoи пушонидани зиёне, ки дар натичаи ноухдабарои рохбарони онхо ба миён омадаанд, равона карда мешуданд.

    Вобаста ба ин, холати кунунии саноати чумхури бо тагйир ёфтани вазъият, зарурати андешидану татбики мачмуи тадбирхои мушаххасро такозо мекунад.

    Аз ин ру, Бонки Миллии Точикистон дар якчояги бо Хукумати Чумхурии Точикистон бояд бо максади чалби сармоягузорй ба сохтмони иншоотхои Рогун, Сангтуда ва Анзоб хамкориро бо созмонхои байналмиллалии молияви вусъат дихад.

    Бо вучуди он ки аз тарафи Бонки миллии Точикистон барои фаъолият шароити мусоиди хукуки фарохам оварда шуда буд, бонкхо хамоно ба як катор камбудихо рох медиханд. Мисолхои поён аз чумлаи онхоянд:

    паст будани хадди акали сармояи умумии бонкхо;

    • ичро накардани меъёрхои хатмии иктисодй;



    пурра ташаккул надодани фонди пушонидани талафоти имконпазири карзхо;

    • чобачогузории нодурусти кадрхо;



    зиёд будани шумораи бахшхои фаъолияташон суст ва зиёновар;

    назорати суст аз тарафи кормандони рохбарикунанда нисбати фаъолияти бахшхои худ;

    • назорати сусти макомотхои идоракунй, махсусан Шурой бонк аз болои фаъолияти бонк.





      1. Вазъи фаъолияти бонкхои вилояти Сугд ва самтхои асосии пешравии он.

    Дар вилояти Сущд 3 бонкьои мустаыил фаъолият мебаранд, ки оньо «Соьибкорбонк», «Эсхата», «Хужанд бонк», 1 ташкилоти ыарзии рафоыати «Ганжина» ва 59 филиальои бонкьо мебошанд.

    Таьлили ьолати молиявии системаи бонкии Жумьурии нишон медиьад, ки ьоло ьам он дар вазъияти душвори иытисоди мебошад. Бо вужуди он, ки бонкьо маысад гузоштаанд, ки вазифаи пешбарандаро ижро намоянд, оньо фаыат вазифаи миёнаравии молиявиро ижро мекунанд ва ьамин ьам бошад дар ьажми ниьоят кам. Намуд ва шакли хизматрасонии бонкьо ниьоят маьдуданд, ки он аз сустии ьолати ьам иытисоди ва ьам молиявии бонкьо далолат мекунад.

    Вилояти Сугд дар таквияти иктидори, иктисодии Ҷумхурии Точикистон мавкеи намоёнро ишгол менамояд. Дар каламрави вилоят якчанд корхонахои саноатии калон ва мухим фаъолият доранд, бо суръати тез сохаи кишоварзи таракки ёфта истодааст, шумораи корхонаҳои муштарак руз то руз зиёд ва хачми фаъолияти иктисодии хоричи меафзояд.

    Дар пешравии иктисодиёти мамлакат низоми бонки накши мухимро мебозад ва бинобар ин, сиёсати бонкхо, пеш аз хама, ба густариши ислохоти иктисодй, нигохдории кобилияти харидории асъори милли, пешгири намудани таваррум ва дастгарии корхонохо равона карда шудааст.



    То 1 октябри соли 2001 дар вилоят 4 бонки мустакили тичорати - БТ "Хучанд", БТ "Эсхата", БСТ "Ганчина", БСТ "Сохибкор" ва 59 бахшу шуъбахои бонкхои тичорати фаъолият менамоянд.

    Тахлили гардиши кассавии сомонии накд ва бозгашти он ба бонкхо нишон медихад, ки кор дар ин самт ру ба бехбуди овардааст.



    Дар нуҳ мохи соли 2001 аз тарафи ташкилотхои бонкии минтака ба муомилот 6.3 млн. сомони бароварда шуда, маблаги 15 млн. сомони аз муомилот гирифта шудааст.

    Бозгашти пурраи пули ба муомилот баровардашуда таъмин гардида, бо назардошти маблагхои аз дигар минтакахо воридшаванда бозгашти пули ба муомилот баровардашуда дар ин давра 111.3 фоизро ташкил додааст.

    Бозгашти пули ба муомилот баровардашуда дар шахру нохияхои минтака чунин аст.

    Чадвали №1



    Нохияхо

    Воридот

    Харочот

    Бозгашт

    1

    Хучанд

    86058

    73878

    116,5

    2

    Ашт

    1473

    2321

    63,5

    3

    Бустон

    1757

    5185

    33,9

    4

    Гончи

    547

    1264

    43,3

    5

    Зафаробод

    1080

    3122

    34,6

    6

    Исфара

    12670

    10813

    117,2

    7

    Кайроккум

    2177

    3108

    70,0

    8

    Конибодом

    6261

    6314

    99,2

    9

    Нов

    4155

    3016

    137,8

    10

    Ч. Расулов

    2991

    4221

    70,9

    11

    Истаравшан

    8027

    5252

    152,8

    12

    Б. Гафуров

    13209

    11504

    114,8

    13

    Чкалов

    10488

    5056

    207,4

    14

    Шахристон

    180

    499

    36,1

    15

    Табошар

    408

    590

    69,2


    Сарчашма: Ахбори Бонки Миллии Точикистон № 1 (31) 2002 с.
    Аз чадвали боло маълум мегардад, ки бозгашти пасти пул дар нохияхои аз марказ дур ва бо кишоварзи машгул, ки дар он чойхо савдо ва хизматрасони суст таракки кардааст, ба назар мерасад.

    Яке аз нишондихандахои мусбии холати муомилоти пули дар вилоят низ аз муомилот баровардани пули накд мебошад. Аз чониби шуъбаи Бонки миллии Точикистон дар давоми нух мохи соли чори маблаги 15.047 хаз. сомони пули накд аз муомилот гирифта шудааст.

    Дар давоми соли 2001 дар вилоят курби асъори милли ба кадри кофи устувор монд. Агар дар таърихи 1.01.2001 с. Курби доллари ИМА 2.35 сомони муайян карда шуда бошад, дар таърихи 1 октябри соли 2001 хамаги 5 дирам зиёд шуда, 2.40 сомониро ташкил намуд.

    Дар мохи октябри соли чори сабади истеъмолй 42.20 сомониро ташкил дода, нисбати 1.01.2001 с. 10.8 фоиз баланд гардид. Яъне дар давоми соли чори таваррум (инфлятсия) нисбати мохи январи соли 2001 10.8 фоиз баланд шудааст. Таъмин гаштани муътадилии курби арзи милли - ба кори нуктахои ивази асъор вобаста мебошад.

    Дар асоси накшаи нави чойгиршавии нуктахои мубодилаи асъор, ки якчоя бо Хукуматхои шахру нохияхои вилоят тасдик шуда буд, барои пурра конеъ гардонидани талаботи ахолии вилоят бо амалиётҳои мубодилаи асъори дар каламрави вилоят якчанд нуктахои нави мубодилаи асъор кушода шуд. Аз чумла, шуъбаи Бонки миллии Точикистон дар ш. Хучанд низ якчанд нуктахои ивази асъори худро дар маркази шахр ба фаъолият омода кард.

    Ҳоло дар каламрави вилоят 209 нуктаи мубодилаи асъор амал мекунад. Аз ин микдор дар ш. Хучанд-98, дар ноҳияи Б.Ғафуров-24, дар ш. Чкалов-10, дар ш. Панчакент-11, дар ш. Конибодом -12, дар нохияи Нов-10, дар ш. Исфара-8, дар н. Мастчох-9, дар ш. Истаравшан-8 ва дар дигар нохияхо аз 2 то 6 адади нуктахои мубодилаи асъор фаъолият мебаранд.

    Низоми бонкии Точикистон бехтар ва зиёдтар намудани намудхои нави хизматрасониро ба мизочон ва ахоли вазифаи асосии худ мешуморад. Яке аз ин вазифахо сари вакт ва бехтар гузаронидани пардохтхо мебошад. Ҳоло тамоми бонкхои вилоят ба системаи пардохти электрони гузаштаанд. Ин боиси босифат ва сари вакт гузаштани маблагхои пули дар каламрави Точикистон ва берун аз он гаштааст. Мухлати гузаштани пардохт то 1 руз мебошад, яъне маблаги пули то охири рузи кор ба хисоби зарури гузаронида мешавад.

    Бонкхои БСТ "Эсхата", ҶСН "Хучанд-бонк", бахши БСТ ССТ "Ориёнбонк" ва бахши БДА "Амонатбонк" дар ш. Хучанд бо бонкхои тичоратии як катор давлатхои хоричи ва Русия оиди гузаронидани мутакобилаи маблагхои пардохт шартномахои заруриро ба имзо расонидаанд. Бахши БСТ СЗС "Агронивестбонк"-и ш. Хучанд низ бо бонки "Автобанк"-и ш. Маскав ва Ташкилоти Қарздихии "Системаи муттахидаи хисоббаробаркуни" дар ш. Маскав оиди гузаронидани маблагхо аз Точикистон ба Русия ва аз Русия ба Точикистон шартнома бастааст ва холо шахрвандони ш. Хучанд метавонанд бо дили пур аз шахрхои Русия маблагхои худро ба бонкхои номбурда ва дигар шахру нохияхои вилоят, ба падару модар ва дустону шиносон, хешу табор ва дигар шахсони хукуки ва вокеъи гузаронанд ва дар ин чо пули миллии сомони гиранд. Барои ин аз шахрвандон хамаги аз 1 то 3 фоиз хакки хизмат гирифта мешавад. Инчунин, бо максади бехтар намудани гузаронидани маблагхои пули дар шуъбаи Бонки миллии Точикистон дар ш. Хучанд, бахши БСТ СЗС "Агроинвестбонк"-и ш. Хучанд ва БСТ "Эсхата" корти пластики чори карда шудааст, ки он хам барои мизочон ва шахсони вокеъи барои гузаронидани маблаги худ аз як давлат ба давлати дигар хизмат мерасонад ва бехатарии амалиётхоро таъмин менамояд.

    Солхои охир масъалаи аз тарафи бонкхои тичоратии вилоят чалб намудани амонатхои ахоли ва корхонаю ташкилотхо, ташкили кор дар бозорхо ва когазхои киматнок кохиш ёфта буд. Натичаи хамин буд, ки холо хиссаи амонатхо дар тавозуни бонкхои тичоратии вилоят хамаги 1.0 фоизро ташкил менамояд. Аз руи маълумотхои Шуъбаи Бонки Милли дар вилояти Сугд имруз дар дасти ахоли маблаги хеле зиёди пули накд - зиёда аз 5.0 млн. сомонй нигох дошта мешавад. Ҳалли ин проблема хеле ташвишовар аст. Аз ин ру, ба бонкхои тичорати аз тарафи Шуъбаи Бонки Милли дар вилояти Сугд супориш дода шудааст, ки корро оиди чалб намудани амонатхои шахсони вокеи ва хукуки бехтар ба рох монанд. Аз чумла, бахши БДА "Амонатбонк" дар ш.Хучанд ба мизочон намудхои нави амонатро пешниход намуд, ки онхо аз руи мухлат, фоиз ва шартхои худ аз хамдигар фарк мекунанд ва боиси хавасмандии ахоли мегарданд. Омили дигаре, ки боиси баланд гардидани боварии ахоли нисбати бонкхо гардид - кабули Қарори Мачлиси Олии Ҷумхурии Точикистон оиди бархам додани бочи 30 фоизаи давлати мебошад, ки хангоми аз чониби ахоли гузаронидани пули бенакди ахоли аз давлатхои хоричи гирифта мешуд.

    Вале вазифахои асосие, ки дар назди бонкхои тичоратии вилоят истодаанд, аз андешидани чорахои махсус барои максаднок ва фоиданок истифода бурдани карзхо ва сари вакт пардохтани карзхои пеш додашуда, иборат мебошанд.

    Тахлили фаъолияти хисобу карзии бонкхои тичоратии вилоят нишон медихад, ки маблаггузори ба иктисодиёти вилоят дар санаи 1.10.2001 с. хамаги 13.519,5 хазор сомониро ташкил намуда, нисбати 1.01. с.2001 1. 2 маротиба афзудааст. Дар ин муддат аз хачми умумии маблаггузорихо хиссаи асосиро карзхои кутохмуддат яьне 92,5 фоизи хиссаи карзхои— додашударо ташкил медиханд, карзхои дарозмуддат бошанд 7.5 фоизро дар бар мегиранд.

    Маблаггузорихои карзи дар БСТ "Эсхата" - 2.6 маротиба, шуъбаи БСТ СЗС "Агроинвестбонк" -1.4 -маротиба, ҶСН "Хучандбонк" -1.7 маротиба, шуъбаи "Точиксаноатбонк" дар ш. Хуҷанд -1.1 маротиба, бахши БДСТ "Точиксодиротбонк" - 1.7 маротиба ва БДА ҶТ "Амонатбонк" - 1.4 маротиба афзуданд. Тахлили таркиби маблаггузори дар семохаи сеюми соли 2001 нишон дод, ки аз хачми умумии маблаггузорихои карзи, карзхо ба корхонахои хусуси - 16.8 фоиз, корхонахои кишоварзи - 7.1 фоиз, шахсони истиснои - 7.0 фоиз, корхонахои давлати - 5.7 фоиз, карзхои мухлати пардохташон гузашта - 31.7 фоиз ва гайра - 31.7 фоизро ташкил медиханд.

    Аз тарафи бонкхои тичорати максаднок ва самарабахш истифода бурдани карзхои додашуда доимо тахти назорати шуъбаи Бонки миллии Точикистон дар ш. Хучанд карор дорад.

    Бояд кайд намуд, ки то хол дар бонкхои тичоратии вилояти Сугд (бахшхои бонкхои "Ориёнбонк", "Агроинвестбонк", "Амонатбонк", "Хучандбонк") масъалахои риоя накардани конунгузории бонки хангоми бастани шартномахои карзи, таъмини гарави, ташаккулдихи ва истифодабарии фонди пушонидани талафоти имконпазир аз руи карзхо ва баргардонидани карзхои мухлаташон гузашта чой доранд.

    Ба назари мо, то он вакте ки бонкхои тичорати ва бахшхои онхо пеш аз ба мизочон додани карз холати иктисоди ва молиявии онхоро амик наомузанд, ин масъала халли худро намеёбад. Аз тарафи дигар, рохбарони бонкхои тичорати дар сурати сари вакт напардохтани карз ба макомоти хифзи хукук очилан мурочиат иамекунанд, хол он ки мебоист бо макомоти хифзи хукук алокаи зич дошта бошанд.

    Масоили бозпас гирифтани карзхо ин шабу руз аз проблемахои мухим мансуб дониста мешавад ва халли он ба фаъолияти пурсамар ва устувори низоми бонкии вилоят зич вобаста мебошад.

    Маблаги умумии карзхои мухлати пардохташон гузашта то 1.10.2001 с. дар микёси вилоят 4. 283,8 хазор сомониро ташкил намуд. Аз чумла, бо асъори милли 46.0 фоиз ва бо асъори хоричи бошад 54.0 фоиз. Сабаби асосии сари вакт барнагаштани карзхои пеш додашуда он аст, ки то хол дар фаъолияти бонкхо конунгузории бонки хангоми бастани шартномахои карзи, таъмини гараи, ташаккулдихи ва истифодабарии фонди пушонидани талафоти имконпазир аз руи карзхо ва баргардонидани карзхои мухлаташ гузашта риоя карда намешавад.

    Ҳоло якчанд проблемахое хастанд, ки боиси паст гардидани макоми бахшхои бонкхои тичоратии дар вилояти Сугд амалкунанда гардиданд. Махдуд шудани баъзе сохахои фаъолияти бонкхои минтакави, аз чумла таъмин намудани бахшхо бо маблагхои карзи, катъ намудани фуруши асъор, холати хисоббаробаркуни ва дигархо махдудиятхоро дида метавонем. Масалан, барои бахшхои БСТ ССТ "Ориёнбонк" мувофики карори бонки болои аз 16 октябри соли 2001 фуруши мустакилонаи асъор тамоман манъ карда шудааст, хол он, ки бахши бонки БСТ ССТ "Ориёнбонк" дар вилояти Суғд ба зиёда аз 1000 мизочон, аз чумла корхонаи муштараки "Кабоол - Точик -Текстайлз", хизмат мерасонад. Қабули карори дар боло зикршуда боиси норозигии мизочон ва паст гардидани боварии онхо нисбати бонк гаридидааст.

    Дар баробари ин, мо мисолхои мусбиро низ дида метавонем. Масалан, ба хотири баланд бардрштани салохият ва макоми бахши худ БДСТ "Точиксодиротбонк" барои хариду фуруши мустакилонаи асъори хоричи, гузаронидани пардохтхо аз хисоби мукотибавии худ ва кушодани хисобхои мукотибавии асъори дар бонкхои хорича ба бахши худ дар ш. Хучанд ичозат додааст, ки ин боиси баланд гардидани эътибори ин бонк дар вилоят гардидааст.

    Масъалаи дигари мухим - вазъи феълии асъории вилоят мебошад. Асоси устувории бозори асъории вилоят - ин воридшавии асъори хоричи аз фаъолияти корхонахои муштарак, ба монанди, "Кабоол -Точик- Текстайлз", "Зарафшон" ва дигархо мебошад. Ҳиссаи ин корхонахо дар тараккиёти вилоят калон бошад хам, захирахои асъории ин корхонахо аз муомилоти пулии вилоят гирифта шудаанд. Ҳол он, ки маблагхои асъории ин корхонахо пурра талаботи вилояти Сугдро ба асъори хоричи конеъ гардонида метавонанд. Масалан, дар давоми нух мохи соли чори маблагхои КМ "Кабоол-Точик-Текстайлз" ба андозаи 3.0 млн. доллари ИМА ва КМ "Зарафшон" ба андозаи 5.0 млн.доллари ИМА ба хисоби асъории бонкхои болои равона карда шудаанд. Ин холатхо дар навбати худ ба паст гардидани курби асъори милли ва зиёд шудани таваррум дар вилоят оварда мерасонанд.

    Шабакаи бонкии вилояти Сугд, ки яке аз калонтаринхо мебошад, доимо норасогии маблагхои асъориро хис мекунад ва ин боиси аз чониби бонкхо ичро нагаштани ухдадорихояшон дар назди мизочон мегардад.

    Мавкеи чугрофии вилояти Сугд такозо менамояд, ки барои нигох доштани кобилияти харидории сомони, гардиши пурраи он, ба бозори асъори хоричии минтакаи мазкур диккати махсус додан зарур аст.

    Яке аз самтхои хозиразамон ин гузаронидани хисоббаробар-кунихои байнибонки бо воситаи хисоби мукотибавии муттахидаи бонки болои мебошад. Ба чунин намуди хисоббаробаркунии байнибонки бахшхои БСТ СЗС "Агроинвестбонк" гузаштаанд ва БСТ ССТ "Ориёнбонк" низ тайёри дида истодааст. Аммо дар амал, ин хадаф якчанд камбудихои чидди низ дорад:

    а) аввалан, маблагҳои пулии бонкхои вилоят аз тарафи бонкхои дигар минтакахо номахдуд истифода бурда мешаванд. Масалан, ҳоло Бонки болоии "Амонатбонк" аз бахшхои дар вилояти Сугд будаи худ зиёда 900.0 хазор сомони карздор буда, барои истифодаи онхо фоиз намедихад. Натичаи ин гуна амалиётхо ба касодии хисоби мукотибавии бонковарда мерасонад;

    б) пас аз муттахид намудани хисобхои мукотибавии бонкхо ва бархам додани хадамоти пайки байнибонки дар вилояти Сугд пардохтхо дар минтакахо бо андармони то 5-7 руз гузаронида мешаванд, хол он, ки мебоист, баръакс, пардохтхо дар давоми як руз гузаранд. Ба назари мо, сабаби асосии ин холат, аз як тараф, беахамиятии бонкхои болои ба ин масъалаи хеле зарур ва мухим ва аз тарафи дигар набудани базаи моддию-техники, паст будани ихтисоси кормандони бонкхо, холати гайриканоатбахши алокаи телекоммуникатсионии бонкхои вилоят мебошад.

    Бинобар ин, зарурияти бо таври катъи дар назди бонкхои болои гузоштани халли масъалаи пардохтхои дохили системави пеш омадааст. Ба гайр аз ин, барои сари вакт гузаштани хисоббаробаркунихои байнибонки зарур аст, ки дар микёси вилоят хадамоти пайки байнибонки ташкил карда шавад ва то он даме, ки бонкхои вилоят пурра барои гузариш ба системаи нави пардохти тайёр нашаванд, хисоббаробаркунии байнибонки бо воситаи шуъбаи Бонки миллии Точикистон дар ш. Хучанд гузаронида шавад.

    Инчунин, таваччухи Бонки миллии Тоҷикистонро боз ба яке аз масъалахои хеле мухим равона карданием. Мизочони бонкхои тичоратие, ки бо фаъолияти иктисодию хоричи машгуланд, барои халли муаммохое, ки ба махкамкуни ва ё дароз намудани мухлати шиносномахои муомилоти вобастаги доранд, 6а шуьбаи Бонки Миллии Точикистон мурочиат намуда, норозигии худро баён мекунанд. Зеро барои халли масъалахои зикршуда дар назди мизочон як катор мушакилихо ба монанди, дурии рох, харочоти сафар, вакти сарфшуда ба вуҷуд меояд. Аз сабаби сари вакт барраси нашудани ин масъалахо, баъзе шиносномахои муомилотии бакайдгирифташуда муддати тулони махкам карда намешаванд. Бинобар ин, пешниход менамоем, ки як катори ваколатхо оиди ин масъала ба шуъбахои Бонки миллии Точикистон дода шаванд.

    Бонки миллии Точикистон бо хамрохии бонкхои тичоратии чумхури ба ннкишоф ва ташаккулёбии базаи конунгузории бонки ахамияти калон дода, дастуру санадхои хеле мухим ва зарурро омода месозанд. Лекин тахлилхои фаъолияти бонкхо нишон медиханд, ки ичрои конуну санадхои бонкдори дар сохтори поёнии бонки - яъне бахшхою нуктахои ваколатдори бонкхо таъмин карда намешаванд. Бонкхои болоиро зарур аст, ки ба масъалаи фарохам овардани шаротхои мусоид барои фаъолияти пурсамари бахшхою нуктахои ваколатдори худ ахамияти бештар диханд. Алхол дар бораи инкишофи низоми бонкии чумхури сухан рондан имконпазир аст, зеро холати хозираи фаъолияти бонкхо дар минтакахо гайриканоатбахш буда, боиси паст гардидани боварии ахоли нисбати бонкхо мегардад.

    Ба андешаи мо, агар масъалахои дар боло зикршуда халли худро ёбанд, то андозае устувории курби пули милли, баланд гардидани суръати инкишофи иктисодиёт ва мустахкам шудани боварии ахоли нисбати бонкхо таъмин мегардид.

    Боби 2. Самтхои асосии тарракиёти низоми бонкии Чумхурии Точикистон.

    2.1. Рушду нумуи заминаи хукукии фаъолияти бонки. Такмил додани назорати бонки дар шароити хозира.

    Мавчудияти заминаи конунгузори чавобгуй ба талаботи иктисоди бозори яке аз омилхои мухим барои рушди низоми бонкии чумхури хисоб меёбад.

    Бонки миллии Точикистон лоихаи конунхоеро омода кард, ки ба такмили манбаи конунгузории бонки, наздик овардани заминаи хукукии бонкхо бо низоми бонкии чахони, баланд бардоштани эътибор ва масъулияти бонкхо, кобилияти пардохт ва устувории молиявии онхо равона гардидаанд. Дар байни онхо лоихаи конунхое мавчуданд, ки ворид кардани тагйирот ва иловахоро ба Кодексхои шахрванди ва андози Чумхурии Точикистон, ба конунхои Чумхурии Точикистон "Дар бораи Бонки миллии Точикистон", "Дар бораи бонкхо ва фаьолияти бонки", "Дар бораи танзими асъор ва назорати асъор'' пешбини менамояд.

    Дар доираи корхо оид ба такмили заминаи конунгузорие, ки фаъолияти бонкии Бонки миллии Точикистон-ро танзим менамояд дар соли хисоботи корхои зерин анчом дода шуд:



    1. Ба конунгузории андоз ислохотхо омода карда шуданд, ки ба афзун кардани бовари ба низоми молияви ва чалби пасандози ахоли ба бонкхои чумхури равона гардида. кобилияти фаъолияти бонкхо ва рушди бахши хусусиро таъмин менамоянд, аз он чумла:

    I. ислоххое, ки хатми будани бакайдгирии шахсоии вокеиро дар макомоти андоз (гирифтани ракамхои муайянкунандаи андозсупорон) хангоми дар бонк гузаштани маблаг дар шакли пасандоз (амонат) бе кор мекунанд;

    П.ислоххое, ки ба макомоти андоз ваколат медиханд танхо дар асоси карори суд амалиети харочотро аз руи хисоби муштариёни бонк боз доранд;

    Ш.ислоххое, ки тартиби андозбандии бонкхоро тагйир медиханд (аз заминаи андозбандишаванда пурра (100%) нигох дошгани маблагхое, ки барои ташкили захирахо оид ба карзхои гайристандарти равона шудаанд; пардохти андоз ба амволи бонк бо назардошти активхои асоси, на бо назардошти активхои софи бонк);

    IV.ислоххое, ки аз чониби шахрвандон пардохтани бочи давлатиро оид ба интиколоти пули аз хоричи кишвар бекор мекунад.

    2. Ба санадхои меъёрии Ҳукумати Чумхурии Точикистон ислохот омода карда шудаанд, ки кам шудани меъёри бочхои давлатиро (хирочхои дигарро) барои бакайдгири ва ба расмият даровардани шартномахои гарав аз нав ба расмият даровардани хукуки моликият ба амволи гаравгузошташуда хангоми барнагаштани карз, хамчун кам кардани меъёри бочхои давлатиро оид ба даъвономахои дорои хусусияти моли дошта, пешбини мекунанд.

    Ислоххои дар боло номбаршуда дар масъалаи андозбанди, аз чумла оид ба пардохти бочхои давлати дар айни замон кабул гардида, дар санадхои дахлдори меъёрии чумхури ворид карда шуданд.



    1. Асосхои меъёри тахия гардид, ки фаъолияти ташкилотхои гайрибонкии молиявиро танзим намуда, барои инкишофи институтхои номбаршуда замина фарохам меоранд.

    2. Бо максади афзун кардани боварии шахсони хукуки ва вокеи, чалби маблагхои пулии онхо ба низоми бонки лоихаи конун "Дар бораи бимаи (сугуртаи) амонати шахсони вокеи" омода карда шуд, ки дар айни замон ба Ҳукумати Чумхурии Точикистон пепшиход гардидааст.

    Дар давраи хисоботи Бонки миллии Точикистон дар кори аз чониби макомоти чумхурияви омода кардани лоихахои конунхо ва санадхои меъёри, ки ба фаъолияти бонкхо алокаманданд, аз чумла лоихаи конунхое, ки ворид кардани ислохот ба конунгузории мавчударо пешбини мекунанд. фаъолона иштирок намуданд: аз чумла, лоихаи конунхо "Дар бораи бакайдгирии давлатии шахсони хукуки", "Дар бораи лизинг", "Дар бораи додани ичозатнома ба фаъолияти сохибкори", "Дар бораи назорати давлатии молияви" ва гайра.

    Аз чониби Бонки миллии Точикистон оид ба масъалахои ташкил ва фаъолияти институтхои молиякунонии хурд, ки барои ташаккул ва инкишофи бозори хизматрасонии молиявии хурд дар чумхури заруранд, заминаи меъёрию хукуки тахия карда мешавад. Тахия ва кабули конунхо дар бораи низоми пардохтхои электрони, дар бораи муассисахои сармоягузори ва навовари, дар бораи лизинг ва гайра, ки рушди минбаъда ва такмили низоми пардохт ва низоми бонкии чумхуриро дар мачмуъ таъмин менамоянд, пешбини карда мешаванд.

    Бонки миллии Точикистон хамчун бонки маркази макоми танзим ва назорати бонкхоро дошта, барои аз чониби бонкхо ва дигар ташкилотхои карзи риоя гардидани конунгузории бонки, меьёрхои иктисодии мукарраршуда ва таъмини пардохтпазири пайваста назорат мебарад.

    Барои амали намудани вазифахои худ дар сохаи танзим ва назорати бонки ва баланд бардоштани самаранокии фаъолияти бонкхои тичорати, Бонки миллии Точикистон дар соли 2002 фаъолияти бонкхо ва бахшхои онхо, хамчунин дигар ташкилотхои молиявии гайрибонкиро тафтиш намуд, ба онхо барои бартараф намудани камбудихои дар фаъолияташон ошкоргардида амрномахо фиристод ва тадбирхои дар конунгузори пешбинишударо татбик намуд.

    Дар соли 2002 ба инкишофи бонкхо, таъмини устувории молияви ва фаъолияти муътадили онхо, хамчунин ба тадбирхое, ки баланд шудани эътимоднокии низоми бонкии мамлакат дар мачмуъ ва хар як бонки чудогонаро дар алохидаги таъмин менамоянд, таваччухи хос зохир карда шуд.

    То 1 январи соли 2002 дар каламрави Чумхурии Точикистон 14 бонки мустакил; аз чумла, 7 бонки сахомию тичорати бо 106 бахш. 1 бонки тичорати бо 4 бахш, 1 - чамъияти саххомии номахдуд, 2 - чамъияти сахомии махдуд бо 3 бахш ва 1 бонки давлати - Бонки Давлатии Амонатгузории Чумхурии Точикисгон "Амонатбонк" бо 5 бахш, 2 бонки муштарак (Бонки муштараки сармоягузории "Осиёи маркази", Бонки саххомию тичоратии муштараки Луксембургу Точикистон "Ист-Кредит-Бонк") фаъолият менамоянд. Ба гайр аз ин, шуъбаи бонки "Тичорат"-и Чумхурии Исломии Эрон дар шахри Душанбе ва 2 ташкилоти молиявии гайрибонки дар шакли чамъияти карздихи - ЧКММ "'Фонон" ва ЧКММ "Дехкон" низ фаъолият мекунанд.

    Нисбат ба 1 январи соли 2001 дар Чумхурии Точикистон теъдоди бонкхо 1 адад кам шуда, шумораи бахшхо 3 адад зиёд шуд.

    Гузашта аз ин, то 1 январи соли 2002 сармояи умумии бонкхои Чумхурии Точикистон 44,3 млн. сомониро ташкил дод, ки нисбати 1 январи соли 2001 ба маблаги 15.3 млн. сомони зиёд шудааст.



    Нисбат ба 1 январи соли 2001 сармояи оинномавии бонкхои Чумхурии Точикистон ба маблаги 4,2 млн. сомони зиёд шудааст.

    Чадвали №2

    Шумораи бонкхое, ки маблаги эълоншудаи сармояи оинномавиро то 1 январи соли 2002 ичро кардаанд, 3 бонк ва 1 шуъбаи бонки "Тичорат"-и ЧИЭ дар ш. Душанбе мебошад.

    Сармояи умумии бонкхо ба андозаи 4,2 млн. сомони ё 18,1% зиёд шуда, дар таърихи 31.12.2001 с. маблаги 27,3 млн. сомониро ташкил дод. Сармояи умумии чамъиятхои карзи ба андозаи 0,6 млн. сомони ё 6,2 маротиба афзуд ва дар 31.12.2001 с. 0,7 млн. сомониро ташкил намуд.

    Натоичи молиявии бонкхо дар мачмуъ ба маблаги 4,5 млн. сомони ё 1,74 маротиба афзуда 31.12.2001 с. 10,6 млн. сомони фоидаро ташкил дод. Аз он чумла, фоидаи умумии бонкхо - 12,9 млн. сомони ва зарари умуми 2,4 млн. сомониро ташкил намуд. Фоиданокии сармояи умумии бонкхо дар соли хисоботи аз 21.0% то 23,8% афзуд.

    Активхои умумии низоми бонки аз 31.12.2000 с. то 31.12.2001 с. ба маблаги 133 млн. сомони ва ё 42,65% афзуда, дар таърихи 31.12.2001 с. маблаги 444,9 млн. сомониро ташкил дод. Ин афзоиши активхо зери таъсири тагйироти 88,7%-и ухдадорихо ва 11.3%-и сармоя ба вукуъ омадааст. Зиёдшавии чузъхои активхо (бидуни сармоягузорихо, ки ба андозаи 0.6 млн. сомони ё 0.2% кам шудаанд) чунин сурат гирифтааст: активхои пардохтпазир ба андозаи 5,6%, карзхо -37,4%, фонди пушонидани талафоти имконпазир аз руи карзхо -2,6%, воситахои асоси -2,4% нисбат ба аввали сол.

    Афзоиши активхои бонкхо ба зиёд шудани вазни киссии карзхо (дар 31.12.2000 с. -79.9% ва дар 31.12.2001 с. - 80.0%о) алокаманд аст. Ин гуна чобачогузории активхо аз он шаходат медихад, ки дар низоми бонкии чумхури фаъолияти карзи, фаъолияти асоси ба шумор меравад. Маблаги карзхо ба андозаи 116,5 млн. сомони ё 37,35% афзудааст.

    Вазни киёсии карзхои сари вакт пардохтнашуда дар маблаги умумии карзхо аз 5,5% дар 31.12.2000 с. то 4,0% дар 31.12.2001 с. кам шудааст.

    Маблаги фонди пушонидани талафоти имконпазир аз руи карзхо ба андозаи 8,2 млн. сомони ва ё 2,6 % зиёд шуд. Таъминнокии карзхо бо фонди пушонидани талафоти имконпазир аз руи карзхо бо назардошти хавфи (риски) карзии мавчудбуда, чунин аст:



    • карзхои колаби (стандарти) - 92,7%;

    • карзхои гайриколаби - 87.6%;

    • карзхои шубханок - 93.2%;

    • карзхои хатарнок - 98,6%:

    - карзхои беэътимод -102,7%.

    Дар таркиби пассивхо тагйироти кулли ба назар намерасад: чун пештара вазни киёсии ухдадорихо дар мукоиса бо вазни киёсии сармоя афзалияти бараъло дорад (88,0% ва 12,0%). Дар таркиби ухдадорихо бошад, вазни киёсии карзхои чалбшуда афзалият дорад (35,3% дар 31.12.2000 с. ва 33,0% дар 31.12.2001 с.), хол он ки вазни киёсии депозитхо мувофикан дар сатхи 25,2% иа 26,0% мебошад.

    Тахлили холати риоя гардидани меъёрхои иктисоди аз чониби бонкхо нишон дод, ки аз 31.12.2000 с. то 31.12.2001 с. микдори бонкхое, ки чунин меъёрхоро вайрон мекунанд, хеле кам шудааст.

    Вайрон гардидани меъёрхои икгисоди, асосан дар натичаи аз чониби бонкхо риоя накардани талабот оид ба ташкили сармоя, пеш аз хама риояи хадди акали сармояи умумй мутобики талаботи Дастурамали №79 "Дар бораи тартиби танзими фаъолияти ташкилотхои карзи" аз 04.04.1999 с. Ва тагйироту иловахои минбаъда ба он, бо назардошти талабот оиди ба пурраги ташкил намудани фонди пушонидани талафоти имконпазир аз руи карзхо, ба вукуъ омадааст.

    Дар давраи хисоботи якчанд тагйиротхои сохтории бонкхо ва ташкилотхои молиявии гайрибонки ба кайд гирифта шуданд.

    Дар кисмати тавсиаи заминаи меъёрию танзимкунанда ва хамчунин ичозатномадихи чунин тагйиротхо ба амал омаданд:



    1. ичозатномахои БТКУ "Айём" ва БТ "Душанбе" барои гузаронидани амалиёти бонки бозхонда шуданд;

    1. ба БМС "Осиёи Маркази", ЧКММ "Фонон" ичозатнома барои гузаронидани амалиёти бонки бо асьори хоричи дода шуд;

    III.ба бонкхои зерин ичозатнома барои амалиёти миёнарави дар бозори когазхои киматнок дода шуд: БСТ СЗС "Агроинвестбонк"; БСТ «Эсхата»; БСТ ТИСТ "Точпромбонк".

    2.2. Ворид кардани системаи нави назорати фаъолияти бонкхои тичорати дар Чумхурии Точикистон

    Яке аз вазифахои макомоти назорати бонки тахлил ва баходихии холати молиявии бонкхои тичорати мебошад.

    Барои дар амал чори намудани тартиби ягона барои чунин баходихи, аз тарафи Бонки Миллии Точикистон, Низомнома "Оиди системаи рейтингии баходихии бонкхои тичорати" дар чорчубаи системаи баходихии "САМЕL" кор карда шудааст.

    Максади системаи мазкур аз хаматарафа инъикос намудани холати молиявии бонкхо, муайян кардани мувофикатии амалиётхои онхо ба конунгузории бонки ва санадхои меъёрии Бонки миллии Точикистон иборат мебошад. Системаи рейтингии баходихии бонкхои тичорати хамчун яке аз усулхои тахлили молиявии онхо ба шумор меравад.

    Баходихии холати молиявии бонкхои тичорати тавассути системаи рейтингии баходихди онхо дар асоси хисоботхо ва дигар маълумотхои иловаги гузаронида мешавад. Лекин, амали баходихии бонкхои тичорати дар рафти тафтиши бевоситаи фаолияти онхо дар махали чойгирифтаашон, бехтар гузаронида мешавад.

    Системаи рентингии баходихии бонкхои тичорати аз баходихии омилхои зерин иборат мебошад:

    Кифоягии сармоя - маблаги сармоя аз нигохи кифоягии он барои таъмин намудани химояи манфиатхои амонатгузорон;

    Сифати активхо- кобилияти таъмин намудани баргашти карзхо ва ухдадорихои гайритавозуни, инчунин бартараф кардани таъсири карзхои беэътимод ба холати молиявии бонк;

    Фоиданоки- кобилияти бонк барои ба даст овардани фоида бо максади афзунгардонии сармоя;

    Пардохтпазири - кобилияти бонк барои сари вакт ба чо овардани хизматрасони ба мизочон;

    Сифати идоракуни - усулхои идоракуни аз нигохи самараноки, эътимоднокии фаъолияти минбаъда, назорати дохили, ичрои конунгузории бонки ва санадхои меъёрии Бонки миллии Точикистон

      1   2

    Коьрта
    Контакты

        Главная страница


    Набудани механизми идоракунии гардиши пулй бо методхои иктисоди