• 5-7 нче сыйныфларда уткэннэрне кабатлау Синтаксис. Гади я
  • Образовательная программа МБОУ "
  • 3. .Бэйлэнешле сейлэм устеру
  • Синтаксис буенча 8 нче сыйныфта вйрэнгэннэрне кабатлау Кушма я
  • .Текст синтаксисы Ьэм пунктуация
  • Стилистика Ьэм свйлэм культурасы
  • 5. 5-9 нчысыйныфларда уткэннэрне гомумилэштереп кабатлау.
  • 6. Бэйлэнешле свйлэм устеру
  • 9 нчы сыйныф ахырына укучылар татар теленнэн тубэндэге белем, осталык Ьэм кунекмэлэргэ ия
  • Лексика Ьэм фразиология буенча.
  • 7. Терле типтагы сузлеклэрдэн файдалана белу. Суз тезелеше Ьэм суз ясалышы буенча.
  • Сойлэм эшчэнлеге буенча.
  • 2. Рус мэктэплэрендэ укучы татар балалары очен татар эдэбиятыннан программа 5-9 сыйпыфлар Ацлатма язуы
  • Программада эдэбиятны тубэндэге рэвештэ вйрэну планлаштырылды.
  • Эдэбият



  • страница4/29
    Дата20.01.2019
    Размер6.51 Mb.
    ТипОбразовательная программа

    Образовательная программа мбоу “Гимназия №40”


    1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   29

    3. Бэйлэнешле свйлэм устеру.

    • Башкалар ачык кузалларлык итеп, яратып укыган берэр эдэби герой турында сейлэу

    • Мэктэплэрдэ уздырылачак берэр дэрестэн тыш чара турында белдеру язу.

    • Бэйрэм белэн котлау тексты язу.

    • Грамматик биремле контроль диктантлар язу.

    • Рэсемгэ каран, хикэя тезу.

    • Грамматик биремле терле тинтагы диктантлар язу.

    • Программага кертелгэн эдэби эсэрлэрдэн алынган езеклэрне файдаланын, изложениелэр язу.

    • Местэкыйль Ьэм ярдэмче суз теркемнэрен кертен тезелгэн ж;емлэлэрне тэрж;емэ иту.

    • Экскурсиядэ Ьэм торле снектакль-концертларда, мэктэплэрдэ уздырылган бэйрэм кичэлэрендэ алган тээсирлэрдэн файдаланын, сочинениелэр язу.

    8 нче сыйныф

    1. 5-7 нче сыйныфларда уткэннэрне кабатлау

    2. Синтаксис. Гади я<вмлэ синтаксисы Ьэм пунктуация.

    • Синтаксис буенча гомуми мэгълумат. Телебезнец сентаксик Ьэм сейлэм берэмлеклэре турында тешенчэ.

    • Гади я^емлэ синтаксисы, кушма я^емлэ синтаксисы Ьэм текст синтаксисы хакында кыскача мэгълумат. Ж^эмлэдэ сузлэр бэйлэнеше. Сузтезмэ. Сузлэр бэйлэнеше турында гомуми мэгълумат. Сузлэр

    арасында тезуле Ьэм ияртуле бэйлэнеш. Аларны белдерэ торган тел чаралары. Иятуле бэйлэнешнец сейлэм. Оештырудагы роле.

    • Сузтезмэ турында гомуми тешенчэ.Сузтезмэдэ иятуче Ьэм ияруче кисэклэр.

    • Кабатлау.

    • Ж^емлэ кисэклэре. Ж^емлэ кисэклэре турында гомуми мэгълумат.

    • }К;емлэнец баш кисэклэре. Ия Ьэм аныц белдерелуе, терлэре. Ия белэн хэбэрнец ж;емлэдэге урыны.

    • Хэбэрнец ия белэн ярашуы. Ия белэн хэбэр арасында сызык куелу очраклары.

    • Кабатлау.

    • }К;емлэнец иярчен кисэклэре. Аергыч, аныц белдерелуе Ьэм аерылмыш белэн бэйлэнеше.

    • Тэмамлык Ьэм аныц терлэре. Урын хэле. Вакыт хэле. Рэвеш хэле. Кулэм хэле. Сэбэн хэле. Максат хэле. Шарт хэле. Кире хэл.Аерымланган хэллэр турында тешенчэ. Телебездэ терле хэллэрнец аерымлану узенчэлеклэре. Алар янында тыныш билгелэре.

    • Кабатлау.

    • Аныклагыч турында гомуми мэгълумат. Аныклагычныц аныкланмыш белэн бэйлэнеше. Аныклагычларныц аерымлануы Ьэм алар янында тыныш билгелэре.

    • Ж^эмлэнец баш Ьэм иярчен кисэклэрн гомумилэштереп кабатлау.

    • Медаль кисэклэр. Эндэш суз Ьэм кереш суз турында гомуми тешенчэ. Эндэш Ьэм кереш сузлэрнец узенчэлеклэре, я^емлэдэге урыны. Кереш сэзлэрне мэгьнэ ягыннан теркемлэу. Эндэш Ьэм кереш сэзлэр яныныда тыныш билгелэре.

    • Кабатлау.





    Образовательная программа МБОУ "Школа №132'


    • }К;вмлэнец тиндэш кисэклэре. Тиндэш кисэклэр турында тешенчэ. Аларны узара теркэуче чаралар. Тицдэш кисэклэр янында гомумилэштеруче сузлэр. Тицдэш кисэклэр Ьэм гомумилэштеруче сузлэр янында тыныш билгелэре.

    • Кабатлау.

    • Суз тэртибе. Ж^емлэдэ суз тэртибе турында гомуми мэгълумат.

    • Сузлэрнец уцай Ьэм кире тэртибе. Терле сейлэм стильлэрендэ суз тэртибен билгелэуче факторлар. }К;вмлэ кисэклэренец ж;вмлэдэге урыны. Татар Ьэм рус теллэрендэ сузлэрнец урнашу тэртибе узенчэлеклэре.

    • Кабатлау.

    • Гад и ж;вмлэ терлэре. }К;вмлэ турында гомуми тешнчэ.

    • Эйту максаты буенча я^емлэ терлэре: хикэя я^емлэ, сорау я^емлэ, боеру я^емлэ Ьэм тойгылы ж;вмлэлэр. Эйту максаты буенча терле ж;емлэлэр янында куела торган тыныш билгелэре.

    • Кабатлау.

    • Оештыручы узэкнец саны буенча я^емлэ терлэре: ике составлы Ьэм бер составлы я^емлэ турында гомуми тешенчэ. }К;ыйнак Ьэм ж;эенке ж;емлэлэр.

    • Бер составлы ж;емлэ терлэре Ьэм аларныц узенчэлеклэре. Бер составлы исем (атау) ж;емлэ. Бер составлы фигыль (иясез) ж;емлэлэр. Бер составлы суз ж;емлэ.

    • Кабатлау.

    • Тиешле я^емлэ кисэгенец кулланылу-кулланылмавы буенча я^емлэ терлэре: тулы Ьэм ким я^емлэлэр турында гомуми мэгълумат. Ким ж;емлэлэрнец терлэре .Ьэм аларныц кулланылышы.

    • Кабатлау.

    • Раслау Ьэм инкарь я^емлэ турында гомуми тешенчэ.

    • Кабатлау.

    • Гади ж;емлэ синтаксисын Ьэм анда кулланылучы тыныш билгелэрен гомумилэштереп кабатлау. Гади ж;емлэлэргэ синтаксик анализ ясау.

    3. .Бэйлэнешле сейлэм устеру

    • Укыган эдэби героена адресланган хат язу.

    • Тормышта урнэк булырдай берэр кеше турында очерк язу.

    • Концертка яки театрга баргач алган тээсирлэр турында сейлэшу, диалогик Ьэм монологик сейлэм урнэклэре табу.

    • Татар Ьэм рус теллэрендэге кушма ж;емлэлэрне тезелешлэре, бэйлэуче чаралары Ьэм функциялэре ягыннан чагыштыру.

    • Эдэби геройларга хаоактеристика язарга ейрэну.

    • Татар телендэге суз тэртибе узенчэлеклэрен чагылдырган кыска текстларны тэря^емэ иту кунегулэрен утэу.

    • Экологик темага сочинение элементлары булган изложениелэр язу.

    • Утелгэн темаларга таянып, грамматик биремле диктантлар язу.

    • Дэрестэн тыш укылган эдэби эсэрлэргэ таянып, сочинениелэр язу.

    9 нчы сыйныф

    1. Синтаксис буенча 8 нче сыйныфта вйрэнгэннэрне кабатлау

    2. Кушма я<вмлэ синтаксисы Ьэм пунктуация

    • Кушма я^емлэ Ьэм кушма я^емлэ синтаксисы буенча гомуми тешенчэ. Кушма я^емлэне тезуче аерым ж;емлэлэрнец грамматик, мэгънэ Ьэм тезелеше ягыннан бэйлэнеше турында мэгълумат.

    • Форма Ьэм мэгънэ бэйлэнеше буенча кушма ж;емлэ терлэре: тезмэ Ьэм иярченле кушма ж;емлэлэр. Теркэгечле Ьэм теркэгечсез тезмэ кушма ж;емлэлэр, аларныц аерым компонентлары арасындагы мэгънэви бэйлэнешлэр. Тезмэ кушма ж;емлэлэрдэ тыныш билгелэре.

    • Иярченле кушма ж;емлэ турында гомуми мэгълумат. Баш ж;емлэгэ узенец хэбэре составында тормаган чаралар ярдэмендэ бэйлэнгэн (аналитик) ичрченле кушма ж;емлэлэр. Татар теленец узенчэлеге буларак, баш ж;емлэгэ узенец хэбэре составындагы чаралар ярдэмендэ бэйлэнгэн (синтетик) иярченле кушма я^емлэлэр. Аналитик Ьэм синтетик иярченле кушма я^емлэлэрдэ бэйлэуче чаралар Ьэм тыныш билгелэре.

    • Татар Ьэм рус теллэрендэ тезуле Ьэм ияртуле бэйлэнеш ярдэмендэ барлыкка килуче кушма ж;емлэлэр. Аларныц охшаш Ьэм узенчэлекле билгелэре.

    • Кабатлау.




    10



    Образовательная программа МБОУ "Школа №132'


    • Мэгьнэ ягыннан иярчен ж;вмлэлэрнец терлэре турында гомуми тешенчэ. }К;вмлэ кисэклэре белэн иярчен я^емлэ терлэре арасындагы мэгънэ ягыннан бэйлэнеш узенчэлеклэре. Иярчен ия я^емлэлэр. Иярчен хэбэр ж;вмлэлэр.

    • Иярчен аергыч ж;вмлэлэр. Иярчен тэмамлык ж;вмлэлэр.

    • Иярчен ХЭЛ я^емлэлэр: иярчен вакыт я^емлэ, иярчен урын я^емлэ, иярчен рэвеш я^емлэ, иярчен кулэм ж;вмлэ, иярчен сэбэи ж;вмлэ, иярчен максах ж;вмлэ, иярчен шарт Ьэм иярчен кире ж;вмлэлэр.

    • Кереш ж;вмлэлэр турында мэгълумат.

    • Кабатлау.

    • Составындагы хэбэрлекле узэклэрнец саны буенча кушма ж;вмлэ терлэре: ике комионентлы Ьэм катлаулы кушма я^эмлэ. Ике комионентлы тезмэ Ьэм иярченле кушма я^емлэлэр. Катлиулы кушма я^емлэлэр: куп тезмэле кушма я^емлэ, куп иярченле кушма я^емлэ, катнаш кушма я^емлэ турында мэгълумат. Катлаулы кушма ж;емлэлэрнец кулланылыш узенчэлеклэре Ьэм алардагы тыныш билгелэре.

    • Кушма я^емлэ синтаксисын Ьэм айда кулланылучы тыныш билгелэрен гомумилэштереп кабатлау.

    • Кушма ж;емлэлэргэ синтаксик анализ ясау.

    1. .Текст синтаксисы Ьэм пунктуация

    • Текст синтаксисы турында гомуми тешенчэ. Текстныц бер торе буларак тезем Ьэм чит сейлэмле текст турында кыскача мэгълумат. Тезем Ьэм чит сейлэмле текстларда тыныш билгелэре.

    • Синтаксис Ьэм пунктуацияне гомумилэштереп кабатлау. Барлык тер я^емлэлэргэ синтаксик анализ ясау.

    1. Стилистика Ьэм свйлэм культурасы

    • Функциональ стильлэрнец терлэре: сейлэмэ Ьэм язма сейлэм стильлэре. Язма сейлэм стильлэре: фэнни, рэсми, эпистоляр, публицистик стильлэр. Матур эдэбият стиле. Бу стильлэрнец лексик- грамматик узенчэлеклэре.Синонимнарныц сейлэм оештырудагы роле. Стилистик хаталар.

    • Сейлэм культурасы. Эдэби сейлэмнец теп билгелэре: дерес, ачык, сэнгатьле, аЬэцле, ж;ыйнак, матур яцгырашлы сейлэм. Татар эдэби теленец байлыгы Ьэм тээсирле булуы. Сейлэмдэ калькалар куллану.

    5. 5-9 нчысыйныфларда уткэннэрне гомумилэштереп кабатлау.

    • Фонетика, орфоэпия, графика Ьэм орфография буенча 5 нче сыйныфта ейрэнгэннэрне кабатлау. Сузлэргэ фонетик анализ ясау.

    • Лексикология буенча 5 нче сыйныфта ейрэнгэннэрне кабатлау.

    • Суз тезелеше Ьэм суз ясалышы буенча 5 нче сыйныфта ейрэнгэннэрне кабатлау. Сузлэрнец тезелешен Ьэм ясалышын тикшеру.

    • Морфология буенча 6-7 нче сыйныфларда ейрэнгэннэрне кабатлау. Сузлэргэ морфологик анализ ясау.

    • Синтаксис Ьэм пунктуация буенча 8-9 нчы сыйныфларда ейрэнгэннэрне кабатлау. Ж^емлэлэргэ синтаксик анализ ясау.

    6. Бэйлэнешле свйлэм устеру

    • Туган телне камил белунец зарурлыгы турында сыйныф алдында чыгыш ясау.

    • Соцгы вакытта булган берэр вакыйга турында фикер алышу, диалогик Ьэм монологик сейлэм урнэклэре табу.

    • Яраткан берэр шагыйрь иж;атына кыскача кузэту ясау.

    • Бирелгэн сюжет буенча хикэя тезеп язу.

    • Берэр эхлакый темага анкета уздыру очен, сораулар тезу.

    • Татар Ьэм рус теллэрендэге ж;емлэ тезелешен чагыштырып, бер телдэн икенче телгэ тэрж;емэ иту кунегулэре эшлэу.

    • 9нчы сыйныфта ейрэнелгэн кушма я^емлэ синтаксисы буенча биремнэр кертелгэн диктантлар язу.

    • Терле эш кэгазьлэре (белдеру, гариза, ышаныч кэгазе h.6.) урнэклэрен язу.

    • Иптэшецнец язма эшенэ телдэн яки язмача бэялэмэ биру.

    Гомуми белем мэктэбен тэмамлаучы укучыларныц белем, осталык Ьэм кунекмэлэренэ теп талэплэр

    9 нчы сыйныф ахырына укучылар татар теленнэн тубэндэге белем, осталык Ьэм кунекмэлэргэ ия

    булырга тнеш:

    Фонетика буенча.



    • Сузык Ьэм тартык авазларныц классификациясен, алардагы узгэрешлэрне белу. Сингармонизм законын, ацкау Ьэм ирен гармониясе узенчэлеклэрен сейлэмдэ дерес куллану.

    • Татар телендэ иж;ек калыплары, сузлэрне дерес басым белэн эйту. }К;емлэлэрдэ логик басымны дерес билгелэу, тиешле интонация белэн сейлэу.

    • Аваз Ьэм хэрефне аера белу. Алфавитны истэ калдыру.




    11



    Образовательная программа МБОУ "Школа №132'


    • Сузлэргэ фонетик анализ ясау.

    • Орфографик сузлеклэрдэн файдалану. Лексика Ьэм фразиология буенча.

    • Татар теленец сузлек составын килеп чыгуы, кулланылу елкэсе Ьэм кулланылу активлыгы буенча бэяли белу.

    • Сузлэрне Ьэм фразиологизмнарны урынлы куллану, аларныц мэгънэлэренэ ацлатма бирэ белу. Синоним, омоним, антоним сузлэрне дэрес куллану.

    7. Терле типтагы сузлеклэрдэн файдалана белу. Суз тезелеше Ьэм суз ясалышы буенча.

    • Сузлэрнец мэгънэле кисэклэренэ ацлатма бирэ белу. Тамырдаш сузлэр табу. Сузлэрне тезелеше Ьэм ясалышы буенча тикшеру.

    • Татар телендэ сузлэрнец ясалышы ысулларын белу. Морфология буенча.

    • Суз теркемнэренец лексик-грамматик мэгънэсе, морфологик Ьэм синтаксик билгелэре буенча аера Ьэм аларны таный белу. Морфологик анализ ясау.

    • вйрэнелгэн суз теркемнэре белэн ж;емлэлэр Ьэм текстлар тезу. Суз теркемнэренец терле ысуллар белэн ясалышын белу.

    Синтаксис буенча.

    • Сузтезмэлэргэ, гади Ьэм кушма ж;емлэлэргэ синтаксик анализ ясый белу.

    • Сузтезмэне ж;емлэдэн аера белу. Суз теркеме белэн ж;емлэ кисэген дерес билгелэу.

    • Аерымланган ж;емлэ кисэклэре, эндэш Ьэм кереш сузлэр кергэн ж;емлэлэр тезу.

    • Туры Ьэм кыек сейлэмне дерес куллану, алар кергэн ж;емлэлэр тезу.

    • Текстныц узенчэлекле билгелэрен белу. Аныц стилен дерес билгелэу. Пунктуация буенча.

    • Ж^емлэ Ьэм текстта тыныш билгелэре куелырга тиешле урыннарны дерес табу. Бирелгэн я^емлэ Ьэм текстта куелган тыныш билгелэренэ ацлатма биру.

    • Диалог, туры Ьэм кыек сейлэм янында тыныш билгелэрен куя белу. Сойлэм эшчэнлеге буенча.

    • Укучыларныц, уз тэж;рибэлэреннэн чыгып, диалогик Ьэм монологик сейлэм оештыра белуе.

    • Укыган яки тыцлаган текстныц эчтэлеген сейлэу, планын тезу.

    • Бирелгэн план буенча сочинение язу.

    • Эдэби геройларны сурэтлэп биру.

    • Каралган спектакль буенча хикэя тезу.

    • Программа буенча укылган китапныц эчтэлнген сейлэу яки язу, уз фикерецне белдеру.

    • Эш кэгазьлэреннэн гариза, белдеру, ышаныч кэгазе h.6. язу.

    • Якын дустыца яки туганыца хат язу.

    • Укытучы биргэн яки укучы узе сайлаган китапка аннотация язу.

    • Сочинение элемнтлары булган изложениелэр язу.

    • Стилистик хаталары булган я^емлэлэре яки текстны тезэту.

    • Татарчадан русчага яки русчадан татарчата тэрж;емэ иту кунегэлэре эшлэу.

    2. Рус мэктэплэрендэ укучы татар балалары очен татар эдэбиятыннан программа

    5-9 сыйпыфлар Ацлатма язуы

    Рус мэктэбендэ укучы татар балаларына татар эдэбияты укытуныц бурычлары тубэндэгелэрдэн гыйбарэт:


    1. Укучыныц татар эдэби телен узлэштеруенэ, текстны ацлап, сэнгатьле итеп, йегерек укуына, дерес яза белуенэ, эдэби тел нормаларын саклап, терле темаларга иркен сейлэшуенэ ирешу.

    2. Балаларны, гомумэн татар эдэбияты , халык авыз иж;аты, татар халкыныц Щ)1р-музыкасы, театры, сынлы сэнгате белэн таныштыру, куренекле язучылар Ьэм аларныц эсэрлерен узлэштеруенэ ирешу.

    3. Укучыларга татар халкыныц килеп чыгышы, тарихи язмышы, чит иллэлдэге миллэттэшлэребез тормышы турында мэгълуматлар биру.

    4. Халык тарихын Ьэм мирасын ейрэну аша яшусмерлэрдэ Ватанга, халыкка, тугаи телгэ мэхэбэт, олыларга, кечелэргэ Ьэм, гомумэн, кешегэ ихтирам, мэрхэмэтлелек, шэфкатьлелек тэрбиялэу. Шулай ук хезмэт тэрбиясе Ьэм эстетик тэрбия биру.




    12



    Образовательная программа МБОУ "Школа №132'


    Ацлашыла ки, бу бурычлар, аерым - аерым курсэтелсэлэр дэ, узара тыгыз бэйлэнгэннэр. Алар бердэм уку-укыту процессында гамэлгэ ашырылалар, ченки дэрестэ белем биру, шэхес формалаштыру бергэ бэйлэп алып барыла.

    Программага эсэрлэр килэчэк яшь буынны мэрхэмэтле, шэфкатьле, туган як табигатен саклаучы Ьэм яратучы, гомумкешелекнец уцай сыйфатларына ия булган, мэнфэгатьлэрен яклардай кеше итеп тэрбиялэу бурычларын куз алдында тотып сайланды.

    Бу программа "Рус мэктэплэрендэ укучы татар балаларына татар эдэбияты укыту програмасы'на (2-11 нче сыйныфлар, "Мэгариф" нэшерияты, 1996 ел) нигезлэнеп тезелсэ дэ, Ьэр сыйныфка кайбер башка куренекле эдип Ьэм шагыйрьлэрнец эсэрлэре дэ естэлде. Моца кадэр ейрэнелеп килуче язучыларныц да аерым уцышлы эсэрлэре бирелде. (Г.Тукай. "Ана догасы", Ф.Эмирхан. "Татар каЬарманы", Э.Еники. "Матурлык", К.Нэя^ми. "Мицлебикэ кодагыйныц кайгысы" h.6.).

    Укучыларга рухи, милли Ьэм эхлак тэрбиясе бирудэ,аларны халкыбызга хезмэт итэрдэй шэхес буларак формалаштыруда бу эсэрлэрнец роле зур. Яшь буынга милли яшэу рэвешен ж;иткерудэ, аньщ узацын устерудэ, бу юнэлештэ гамэли адымнар ясауга эзерлэудэ эдэбият меЬим ж;ирлек булып тора.

    Башлангыч сыйныфлардагы эзлеклелекне дэвам иттереп, укучыларныц белемнэрен тулыландыру максатыннан, 5-9 нчы сыйныфларда халык авыз ия^атыньщ барлык терлэреннэн дэ урнэклэр алынды. Беренчедэн, алар укучыга фольклордан тулы мэгьлумат бирэ, икечедэн, телгэ караган белемнэрне гамэли яктан ныгыту очен материал буларак кулланыла.

    Программада эдэбиятны тубэндэге рэвештэ вйрэну планлаштырылды. 5-9 нчы сыйныфларда аерым эдиплэрнец тормыш юлы Ьэм иж;аты белэн таныштырыла. 10-11 нче сыйныфларда татар эдэбияты тарихын хронологик тэртинтэ Ьэм хэзерге идея-эстетик талэнлэрне искэ алып яктырту куздэ тотылды. Укучыларныц, эдэби эсэрлэрне укып, аца уз менэсэбэтлэрен белдерэ алу кунекмэлэре биру куздэ тотылды Ьэм эдэби эсэрлэргэ бэйлэп, эдэбият теориясеннэн тешенчэлэрен тагын да тирэнэйту максаты куелды.

    Эдэби эсэрлэрне ойрэну барышында укучыларны сэнгатьле уку алымнарына ойрэту дэ эЬэмиятле. Бу ж;эЬэттэн эш тубэндэге юнэлешлэрдэ алып барыла:



    • татар теленец узенчэлекле авазларын эйту кунекмэлэрен булдыру;

    • суз басымын дерес куя белу;

    • логик басымны дерес куя белу;

    • ж;емлэне фразаларга булу Ьэм дерес пауза белэн уку;

    • тавышны дерес тешерэ Ьэм кутэрэ белу, интонацияне дерес куллана белу кунекмэлэре булдыру h. б.

    Кэр сыйныф очен программада "Ятлау очен эсэрлэр", "Сейлэшу тематикасы", "Сыйныфтан тыш уку" тематикасы бирелэ, укучыларныц уку сыйфатын билгелэу максатында эдэби эсэрлэр белэн эшлэугэ, эдэбият теориясеннэн белем-кунекмэлэр булдыруга талэплэр куела.Матур эдэбиятны, шул рэвешле, терле яклап ойрэну Ьэм узлэштеру укучыларныц сейлэм Ьэм язу кунекмэлэрен камиллэштеругэ ярдэм итэ. Шуца курэ урта белемгэ ия булган балалар ана телендэ фикерли, иркен сейлэшэ, дерес яза белергэ тиешлэр. Теп мэктэпне тэмамлаган укучылар суз басымын дерес куя белергэ, логик басым тешкэн сузлэрне дерес итеп эйтэ белергэ, дереес пауза белэн, ягъни сэнгатьле укуныц бетен нечкэлеклэрен белергэ тиешлэр. Татар халкыныц авыз иж;аты урнэклэрен узлэштеру белэн бергэ, татар шагыйрлэре, язучыларныц иж;атларын (программага кертелгэннэрен) яхшы белергэ, язучыларныц тормыш юлы Ьэм иж;аты турында хэбэрдар булырга тиешлэр.

    Теп мэктэпнец чыгарылыш сыйныфы укучысы татар эдэбияты Ьэм татар тарихын эзлекле бэйлэнештэ каран, фикерли, уз фикерлэрен язма Ьэм телдэн сейлэм аша ж;иткерэ белергэ тиеш. Эдэбият теориясеннэн белем-кунекмэлэре программа талэп иткэн дэрэя^эдэ булырга тиеш.

    Теп мэктэпнец чыгарылыш сыйныфы укучысы миллэтебезнец бугенге коне, килэчэге турында фикерли, туган халкыбызны, телебезне ярату белэн бергэ, аларны сакларга кирэк икэнен дэ ацлаган булырга тиеш.

    Эдэбият 5 нче сыйныф



    Эсэрне уку, вйрэну

    • Халык авыз иж;аты. Аныц жанр лары.

    • Экиятлэр, алардагы тылсымлы сюжет. "Зирэк карт", "}К;ил арба" экитлэре. Экият геройлары урнэгендэ шэфкатьлелек, миЬербанлылык тэрбиялэу.

    • Мэкаль Ьэм эйтемнэр турында тешенчэ. Аларныц табигатенэ хас сыйфатлар. Мэкаль-эйтемнэрдэ мэгънэ тирэнлеге Ьэм аларныц тел-бизэк, сейлэмнец тээсирлегенэ кечэйту чаралары булуы. Укучыларны мэкаль Ьэм эйтемнэр тупларга ойрэту.

    • Табышмаклар, экият-табышмаклар, тизэйткеч Ьэм шарадалар.




    13



    Образовательная программа МБОУ "Школа №132'


    • Габдулла Тукай. Башлангыч сыйныфларда шагыйрьлэр турында ейрэнгэннэрне тирэнэйту.

    • "Эшкэ ендэу "Сабыйга", "Эш беткэч уйнарга ярый", "Су анасы" шигырьлэре.

    • Шагыйрьнец бала психологиясен сурэтлэве, мэгърифэткэ, яшьлэргэ белем Ьэм тэрбия биругэ менэсэбэте. "Ана догасы". Ананыц уз баласына изге телэклэрен белдеру узенчэлеклэре.

    • Энвэр Бакиров. Иж;аты турында кыскача белешмэ. "Су анасы" балеты.

    • Балет музыкасыннан езек тыцлау. "Тукай Ьэм музыка" темасына сейлэшу.

    • Скульптор Садри Ахун. Рэсем сэнгатен устерудэ аныц хезмэтлэре. "Казанда Тукай Ьэйкэллэре" дигэн те мага эцгэмэ.

    • Эхмэт Фэйзи. Тормыш юлы турында белешмэ. "Тукай" романы (езек). Тукайныц балачагы Ьэм халык Ьэм язмышыныц халык тормышына бэйлелеге. взеклэрне дэрестэ Ьэм ейдэ уку.

    • Нэя^ип Думави. Тормыш юлы турында кыскача белешмэ. "Айлы тон", "Син - кеше" шигырьлэре. Табигатьнец матурлыгын сурэтлэу, кешене беек зат буларак бэялэу.

    • Нэкый Исэнбэт. Тормыш юлы Ьэм начаты турында белешмэ. Халык авыз ия^атын я^ыюдагы хезмэтлэре, аныц урнэклэре. "Туган ил", "Син сазыцны уйнадыц" шигырьлэре. Туга як. Тугаи илгэ мэхэббэтнец сурэтлэнуе.

    • Гаяз Исхакый. Тэря^емэи хэле. "Кэя^ул читек" хикэясе. Эсэрдэ бала исихологиясенец бирелеше.

    • Мэж;ит Гафури. Эдиинец тормыш юлы турында белешмэ. "Геллэр бакчасында" шигыре, "Кыр казы" хикэясе. Аларда хезмэтнец тормыштагы роле, укучыларда табигатькэ сакчыл караш тэрбиялэу.

    • Галимя^ан ИбраЬимов. Эдиинец тормыш юлы турында кыскача белешмэ. "Яз башы" хикэясе. Туган як табигатенец матурлыгы, аныц белэн хозурлану темаларыныц кутэрелуе Ьэм сэнгатьчэ хэл ителеше. Хикэя турында тешенчэ.

    • Дэрщ1я Аииакова. Тормыш юлы турында белешмэ. "Иолдызкай" хикэясе. Иорт хайваннарына мэхэббэт тэрбиялэу, алар турында мэгьлумат биру. "Шыгырдавыклы башмаклар" хикэясе.

    • Кешелэр арасында дуслык, бер-берецэ игътибарлы булу мэсьэлэлэренец актуальлэштерелуе.

    • Гелсем Селэйманова. Халык я^ырчысыныц тормыш юлы Ьэм татар я;ыр сэнгате елкэсендэге хезмэте турында белешмэ. У л башкарган ж;ырлар язмасын тыцлау, фикер алышу.

    • Фатих Кэрим. Шагыйрьнец тормыш юлы турында белешмэ. "Гармунчы аю белэн я^ырчы Маймыл" экияте. Экияттэ хайваннар образыныц бирелеше. "Улем уены" иоэмасы. Улемне я^ицгэн кечкенэ солдат образы.

    • Абдулла Алиш. Язучыныц тормыш юлы турында белешмэ. "Сертотмас урдэк" экияте. "Чуар тавык" хикэясе. Хайваннар турындагы экиятлэрнец узенчэлеге.

    • Фатих Хесни. Язучыныц тормыш юлы турында белешмэ. "Малай белэн солдат", "Сейлэнмнгэн хикэя" эсэрлэре. Малайныц этисенэ мэхэббэте чагылышы. влкэннэр Ьэм бала психологиясен ачу.

    • Нэби Дэули. Язучыныц тормыш юлы турында белешмэ. "Бэхет кайда була?" шигыре. Хезмэткэ уцай менэсэбэт тэрбиялэу. "Кар нинди Щ)1лы" хикэясе. влкэннэр Ьэм балалар арасындагы менэсэбэтлэр.

    • Нури Арсланов. Шагыйрьнец тормыш юлы турында кыскача белешмэ. "Казан" шигыре.

    • Шагыйрьнец Казанга мэхэббэте, Казанныц уткэкне Ьэм килэчэге.

    • Гамир Дэулэтшин. "Гасырлар тирэнлегеннэн". Татар халкыныц борынгы тарихы, аны ейрэну Ьэм саклау.

    • Гомэр Бэширов. Эдипнец тэрж;емэи хэле турында белешмэ. "Нинди ул Татарстан?" Республика турында мэгълумат биру.

    • Сащидэ Селэйманова. Шагыйрэнец тормыш юлы турында белешмэ. "Кайный, шаулый Казан урамнары". Казанга бэйле беек шэхеслэр турында естэмэ мэгълумат биру. "Ялгыз торна" хикэясе.

    • Халыктагы ырымнар Ьэм аларныц тормыш-кенкурештэ чагылышы.

    • Шэукэт Галиев. Шагыйрьнец тэря^емэи хэле. "Алтын куллар", "Теллэр белуче калэм", "Магнитофон онытмый", "Саумысез, арышларым" шигырьлэре. Кенэрле, белемле булуныц, туган телне белунец эЬэмияте, зарурлыгы.

    • Рабит Батулла. Тормыш юлы турында белешмэ. "Дуслар дус булып кала" экияте. Дусларны табу Ьэм аны саклый белунец эЬэмияте.

    • Фэнис Яруллин. Тормыш юлы Ьэм ия^аты турында белешмэ. "Анам теле" шигыре. "Кояштагы тап" экияте. Ялганныц кешегэ начарлык булып кайтуы.

    • Солтан Шэмси. Язучы турында мэгълумат биру. "Табигатьнец газиз баласы" хикэясе. Кешене кеше иткэн теп сыйфатлар: мэрхэмэтлелек, шэфкатьлелек.

    Ятлау вчен эсэрлэр

    Г. Тукай. Эшкэ ендэу. Сабыйга.Э. Фэйзи. "Тукай" романыннан езек. (укытучы сайлавы буенча).




    14



    Образовательная программа МБОУ "Школа №132'


    Н. Думави. Айлы тен.Г. ИбраЬимов. "Яз башы" хикэясеннэн езек (укытучы сайлавы буенча).Н. Дэули. Бэхет кайда була?Н. Арсланов. Казан.Ш. Галиев. Хэзинэ. Магнитофон онытмый. Сейлэшу тематикасы

    Г.Тукай музеенда. Тукай Ьэйкэле янында. Чэчэклэр тормыш бизэге. Китап - белем чишмэсе. Бакчачы Ьенэре. Мин яраткан йорт хайваны. Безнец якныц ерак тарихы. Тугаи ягым - Татарстан. Дэрестэн тыш уку

    Татар халык экиятлэре. Э.Фэйзи. "Тукай" романы. А.Алиш. Мактанчык чыичык белэн тыйнак сыерчык. М.Латыйфуллин. Курайчы малай. Ф.Яруллин. Серле донья. Ж^.Тэря^еманов. Шаян белэн Наян. М. Хэсэнов. Шайтан малае.

    6 нчы сыйныф


    1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   29

    Коьрта
    Контакты

        Главная страница


    Образовательная программа мбоу “Гимназия №40”