• Образовательная программа МБОУ "
  • Свйлэм эшчэнлеге тврлэренэ вйрэтугэ талэплэр.
  • ЛЕКСИК-ГРАММАТИК МИНИМУМ
  • Свйлэм эшчэнлеге тврлэренэ вйрэтугэ талэплэр Тыцлап ацлау
  • Сейлэм эшчэнлеге тврлэренэ вйрэтугэ талэплэр Тыцлап ацлау
  • Сойлэм эшчэнлеге торлэренэ ойрэтугэ талэплэр Тыцлап ацлау
  • Рус телендэ сойлэшуче балаларга татар эдэбиятын укыту нрограммасы
  • Примерная программа но русскому языку для основной общеобразовательной школы(5—9 классы)



  • страница6/29
    Дата20.01.2019
    Размер6.51 Mb.
    ТипОбразовательная программа

    Образовательная программа мбоу “Гимназия №40”


    1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   29

    ЛЕКСИК-ГРАММАТИК МИНИМУМ

      1. Сан, тартым белэн терлэнгэн исемнэргэ килеш кушымчаларын ялгау тэртибен гамэли узлэштеру: апа+лар+ым+ны; дэф+тэр+лэр+егез+гэ.Искэрмэ. Туганлык атамаларында тартым кушымчасы тамырдан соц ялгана: эни+ем+нэр+не, эне+м+нэр+нец.

      2. Зат алмашлыкларыныц килеш белэн терлэнуен кабатлау.

      3. Алмашлыкларныц ж;емлэ тезудэ куллану узенчэлеклэрен белу. (Бу - абыем. Аныц исеме - Марат. Бу - безнец мэктэп. Ул яца. Без аны яратабыз. Татар Ьэм рус теллэрендэ аларныц охшашлыгы Ьэм аермаларын ацлап узлэштеру.

      4. Берлек Ьэм куплек сандагы тартымлы исемнэрне сейлэмдэ дерес куллануга ирешу. Тартым кушымчасы мэгьнэсенец рус теленэ тэря^емэ иту узенчэлеклэрен белу.

      5. Фигыльнец инфинитив формасын медаль сузлэр белэн кулланып, ж;емлэ калыплары тезергэ ейрэту: барырга кирэк (кирэкми), алырга ярый (ярамый), сейлэргэ тиеш ( тугел), эйтергэ мемкин (тугел). Бу калыпныц рус теле белэн охшашлыгына басым ясау.

      6. Хэзерге заман хикэя фиг. не сейлэмдэ дерес куллану кунекмэлэрен ныгыту.

      7. Билгеле Ьэм билгесез уткэн заман хик. фиг.не зат-сан белэн терлэндереп, сейлэм оештыру естендэ эшлэу.

      8. Билгесез килэчэк заман х ф-нец (-ыр, -ер, -р) зат-сан, барлык-юклык белэн терлэнулэрен узлэштеру.




    19



    Образовательная программа МБОУ "Школа №132'


      1. Баш Ьэм юнэлеш килешен талэп итуче бэйлеклэрне танып белергэ Ьэм сейлэмдэ файдаланырга кунектеру.

      2. Ас, ее, ал, урта, ян сузлэреннэн ясалган бэйлек сузлэрнец мэгьнэсен, русчага тэрж;емэ иту узенчэлеклэрен Ьэм кулланышын гамэли узлэштеру. Буенда, буйлап, буенча бэйлек сузлэрен урынлы куллана белу.

      3. Бэлки, билгеле, димэк, беренедэн, икенчедэн, минемчэ, синецчэ кебек кереш сузлэрнец кулланыш узенчэлеклэре белэн танышу.

      4. Татар сейлэмендэ актив булган урын, вакыт рэвешлэрен дерес кулланырга ейрэту.

      5. -даш/-дэш, -таш/-тэш,(сыйныфташ, юлдаш); -лык/-лек (дуслык); -кычАкеч (башваткыч) парлы сузлэрнец (тиз-тиз) мэгънэлэренэ тешендеру. Аларны русчага тэрж;емэ итэргэ ейрэту.

      6. Бу, шул, теге алмашлыкларыныц килеш формаларын истэ калдыру.

      7. }К;вмлэнец баш кисэклэрен табарга, аларны терле суз теркемнэре белэн белдерергэ Ьэм рус теле белэн чагыштырырга ейрэту.

      8. Хикэя, борык, сорау ж;емлэлэрдэ суз тэртибе узенчэлеклэрен рус теле белэн чагыштырын ейрэну.

    Свйлэм эшчэнлеге тврлэренэ вйрэтугэ талэплэр.

    Тыцлап ацлау

    Аерым сузлэрне , ж;емлэлэрне тыцлап тэрж;емэ итэ белу;

    бэйлэнешле текстны тыцлап, эчтэлеге буенча укытучыныц сорауларына я^авап биру; дэрес барышында ж;анлы сейлэмне ацлап аралаша белу. Диалогик свйлэм

    Сорау Ьэм ж;авап репликаларын дерес кулланып, эцгэмэ тези белу;

    Тэкъдим ителгэн ситуация буенча сейлэшу уткэру (Ьэр укучыныц репликалар саны ж;идедэн ким булмаска тиеш). Монологик сойлэм

    Гади ж;ыйнак ж;емлэлэрне ж;енкелэндереп Ьэм сузлэрне ж;емлэдэ дерес урнаштырып, хэбэрлэмэ тези белу; ж;емлэлэрне эзлекле урнаштырып, куренешлэрне, вакыйгаларны тасвилрау; лексик тема буенча бэйлэнешле текст тезеп сейлэу(ж;емлэлэр саны сигездэн ким булмаска тиеш); укылган (тыцланган) текстныц эчтэлеген сейлэп биру; яттан ейрэнелгэн шигырьлэрне сэнгатьле итеп сейлэу. Уку

    Татар теленец эйтелеш нормаларын утэп, аерым ж;емлэлэрне , диалогик, монологик текстларны сэнгатьле итеп Ьэм тулысынча ацлап уку; Тексттагы теп мэгьлуматны аерып эйту; Таныш булмаган сузлэрнец, фразеологик берэмлеклэрнец мэгнэлэрен сузлеклэрдэн табып ацлата белу. Язу

    Лексик темага караган Ьэм актив узлэштерелгэн сузлэрнец язылышын истэ калдыру; лексик тема буенча хикэя яза белу; укылган (тыцланган) текстныц эчтэлеге буенча соруларга язмача ж;авап биру яки сейлэу; Грамматик биремле диктантлар язу.

    6 нчы сыйныф

    ЛЕКСИК-ГРАММАТИК МИНИМУМ


        1. Берлек сандагы 1нче, 2нче, Знче зат тартымлы исемнэрне килеш белэн терлэндерэ белу кунекмэлэрен актив лаштыру.

        2. Курсэту алмашлыкларыныц кулланышын кабатлау.

        3. Тезмэ сузлэрнец ясалышы Ьэм мэгънэсе турында мэгълумат биру (су анасы,кура ж;илэге..)

        4. Кушма (яшусмер, ашказаны) Ьэм парлы (кош-корт, урып-ж;ыю) сузлэрне рус телендэге кушма сузлэр белэн чагыштырын ейрэнуне дэвам иту.

        5. Асыл сыйфатларны чагыштыру Ьэм артыклык дэрэж;элэрендэ дерес эйтергэ, язарга, сейлэмдэ кулланырга кунектеру.

        6. Микъдар, тэртип, ж;ыю саннарыныц ж;емлэдэ урнашу тэртибен Ьэм сейлэмдэ кулланышын ныгыту.

        7. Булем Ьэм чама саннары турында мэгълумат биру. Аларныц ясалышын, язылышын гамэли узлэштеру.

        8. Зат, курсэту, сорау алашлыкларын кулланып, ж;емлэлэр тези белу кунекмэлэрен арттыру.

        9. Билгелэу (Ьэр, Ьэркем, барлык, уз), билгесезлек (кемдер, кайчандыр, эллэ нэрсэ), юклык (беркая да, берничек тэ) алмашлыкларын гамэли узлэштеру.

        10. Хикэя фигыльнец хэзерге, билгеле, билгесез уткэн заман, билгеле, билгесез килэчэк заман формаларын аера белу Ьэм сойлэм тезудэ урынлы куллануга кунектеру.

        11. Шарт фигыльнец барлыкта Ьэм юклыкта зат-сан белэн терлэнуен истэ калдыру. Бу тер фигыльлэр булган ж;емлэ калыпларын тезергэ ейрэту.

        12. Телэк фигыльне (барыйм эле, кайтыйм эле) сейлэмдэ куллану кунекмэлэрен булдыру.




    20



    Образовательная программа МБОУ "Школа №132'


        1. Боерык фигыльне, зат-сант белэн терлэндереп, барлыкта, юклыкта кулланырга кунектеру-

        2. Фигыль Ьэм исем хэбэрлэрнец гади, кушма Ьэм тезмэ терлэрен танып-белергэ ейрэту.

        3. Ия белэн хэбэр арасына сызык куелу очраклары белэн таныштыру.

        4. }К;вмлэнец иярчен кисэклэре (тэмамлык, аергыч, хэл) турында беренчел мэгълумат ж;иткеру Ьэм аларны танып белугэ ирешу.

        5. Башка. Бутэн, тыш, бирле, соц бэйлеклэрен, сэбэпле, аркасында бэйлек сузлэрен урынлы куллана белергэ ейрэту.

        6. Киресенчэ, нэтиж;эдэ, бэхеткэ каршы, кызганычка каршы кебек кереш суздлэрдэн файдаланырга кунектеру.

        7. Фразеологик берэмлеклэрне рус телендэге эквивалентлары белэн чагыштырын ейрэну.

    Свйлэм эшчэнлеге тврлэренэ вйрэтугэ талэплэр

    Тыцлап ацлау

    Ике минутлык текстны тыцлап, эчтэлеген эзлекле итептелдэн якиязмача сейлэп биру; Татар матбугатыннан алынган текстларны тыцлап, теп эчтэлеген ацлау Ьэм эцгэмэдэ катнаша алу. Диалогик свйлэм

    }К;эенкелэндерелгэн репликалар кулланып, ситуация буенча эцгэмэ кору (Кэр укучыныц репликалар саны сигездэн КИМ булмаска тиеш); Татар свйлэм этикетына хас булган тэгъбирлэрне урынлы куллану; Свйлэм ситуациясенэ уз мвнэсэбэтецне белдеру. Монологик сойлэм

    вйрэнелгэн лексик тема буенча хикэя твзеп свйлэу (я^вмлэлэр саны тугыздан ким булмаска тиеш); Укылган (тыцланган) текстныц эчтэлеген свйлэгэндэ, тасвирлау, хикэялэу, фикер йврту элементларын керту; Шигырьлэрне яттан свйлэу. Уку

    }К;вмлэлэрне синтагмаларга дврес булеп Ьэм логик басым белэнсуз тэртибе арасындагы бэйлэнешне саклап, текстларны ацлап уку. Эчтэлеккэ нигезлэнеп, яца сузлэрнец мэгънэлэрен кузаллау. Ацлашылмаган сузлэрне Ьэм фразеологик берэмлеклэрне сузлектэн таба белу. Язу

    Телдэн узлэштелегэн сузлэрне, ж;вмлэ калыпларынорфографик Ьэм грамматик яктан дврес язу; Эйтелеше белэн язылышы арасындагы аерма булган сузлэрне дврес яза белу. Нокталар урынына кирэкле хэрефлэрне яки кушымчаларны куеп, сузлэрне язу. вйрэнелгэн лексик тема буенча бэйлэнешле текст твзеп язу.



    7 нче сыйныф

    ЛЕКСИК-ГРАММАТИК МИНИМУМ

          1. }К;вмлэнец баш Ьэм иярчен кисэклэре турындагы мэгълуматны искэ твшеру Ьэм ныгыту.

          2. Баш Ьэм иярчен кисэклэрнец мэгьнэлэренэ аныклык кертеп килэ торган кисэк- аныклагыч турында таныштыру. Аныклаучы теркэгечлэр Ьэм текэгеч сузлэрне (ягьни, аеруча, бигрэк тэ, мэсэлэн) кулланып, ж;вмлэлэр твзергэ ейрэту. Аныклагычлар янында тыныш билгелэрен кую кагыйдэсен узлщштеру.

          3. Ялгызак Ьэм уртаклык исемнэрен сан Ьэм килеш белэн тврлэндерэ белу кунекмэлэрен тирэнэйту.

          4. Кушма (бвтендвнья), тезмэ (саф куцелле), парлы (туган-тумача) алыш-биреш) сузлэренец ясалышын Ьэм мэгънэлэрен узлэштеру, свйлэмдэ дврес кулланырга ейрэту Ьэм тэрж;емэ иту узенчэлеклэрен ацлату.

          5. Актив узлэштерелэ торган сыйфатларныц мэгънэлэрен, ияртуче суз белэн килгэндэ торлэнмэвен, ияртуче суз тешен калганда исемлэшуен ацлап, свйлэм твзергэ ейрэту.

          6. Тэмаланмаган уткэн заман хикэя фигне зат-сан белэн барлыкта Ьэм юклыкта терлэндереп, урынлы куллануга Ьэм рус теленэ дерес тэрж;емэ итугэ ирешу.

          7. Куптэн уткэн заман хикэя фиг нец мэгънэсен, терлэнешен Ьэм рус теленэтэря^емэ иту узенчэлеклэрен узлэштереп, аныц белэн ж;емлэлэр твзергэ ейрэту.

          8. Кабатлаулы уткэн заман хикэя фигне зат-сан белэн барлыкта Ьэм юклыкта терлэндереп, рус теленэ тэрж;емэ итэ Ьэм свйлэмдэ куллана белу.

          9. Килэчэк уткэн заман хикэя фигнец барлыкта Ьэм юклыкта зат-сан белэн терлэнешен гамэли узлэштеру Ьэм аны дерес кулланырга кунектеру.

          10. Фигыльнец уткэн Ьэм килэчэк заман формаларын ацлап аера белу Ьэм фикерне тегэл белдеру ечен куллану кунекмэлэрен камиллэштеру.




    21



    Образовательная программа МБОУ "Школа №132'


          1. Затланышлы Ьэм затланышсыз фигыльне танып белергэ ейрэту. Сыйфат фигыльнец заман формалары Ьэм аларны рус теленэ тэрж;емэ иту узенчэлеклэре белэн таныштыру.

          2. Хэл фигыльнец терлэре Ьэм рус теленэтэрж;емэ иту узенчэлеклэре турында мэгълумат биру, аларны кулланып. }К;вмлэлэр тезергэ ейрэту (-ып-еп-п,-гач-гэч, -а-э-ый-и, -ганчы-кэнче)

          3. Исем фигыльнец барлыкта, юклыкта килеш, тартым, зат-сан белэн терлэнуен, рус теленэ тэря^емэ иту узенчэлеклэрен гамэли узлэштеру, ж;вмлэдэ ия, хэбэр, аергыч, тэмамлык, хэл булып килуен белу.

          4. Телэк, ниятлэу, мвмкинлек,мвмкин тугеллек,боеру мэгънэлэрен белдеруче кушма фигыль хэбэрлэрне танып белу, дерес куллану Ьэм рус теленэ тэрж;емэ иту кунекмэлэрен булдыру (барасым килэ)

          5. Процессныц утэлу дэрэж;эсен (башлануын, дэвам итуен,тэмамлануын) белдерэ торган кушма фигыль хэбэрле ж;вмлэ тезу эшен активлаштыру (укый башлады, укып ята) аларны рус теленэ тэрж;емэ иту узенчэлеклэрен гамэли узлэштеру.

          6. }К;вмлэнец модаль кисэклэрен (эндэш, кереш сузлэрне) урынлы куллануга ирешу.

          7. Кулэм-чама рэвешлэрен чагыштыру дэрэж;эсендэ сейлэмдэ кулланырга ейрэту.

          8. Ж^ыючы (Ьэм, вэ, да-дэ. Та-тэ) каршы куючы (лэкин, э, эмма..), булуче (яки, яисэ) теркэгечле ж;вмлэлэр тезу кунекмэлэрен системалаштыру.

          9. Фразеологик берэмлеклэрнец рус эквиваленты белэн чагыштырын ейрунуне дэвам иту.

          10. Сузлэрнец синонимнарын, антонимнарын табарга Ьэм рус теленэ тэря^емэ итэргэ ейрэту.

          11. вйрэнелгэн лексик омонимнарныц мэгънэлэрен дерес ацлауга ирешу.

    Свйлэм эшчэнлеге тврлэренэ вйрэтугэ талэплэр

    Тыцлап ацлау

    Аралашуда катнашучыларныц сейлэмен тыцлап ацлау Ьэм уз фикерецне ацлаешлы белдерэ алу. вч минутлык текстны тыцлап, аныц теп яки тулы эчтэлеген татарча яки русча хэбэр итэ белу. Диалогик свйлэм

    Терле тезелешле сорау Ьэм ж;авап репликаларын кулланып, бирелгэн темага сейлэшу уткэру (Ьэр укучыныц репликалар саны тугыздан ким булмаска тиеш). Сейлэшу барышында уз фикерецне дэлилли, исбатлый белу Ьэм эцгэмэдэшкэ ачыклаучы сораулар бирэ алу. Монологик сойлэм

    Бирелгэн темага монологик текст тезеп сейлэу (ж;емлэлэр саны уннан ким булмаска тиеш.

    встэмэ чыганаклардан файдаланып, сэяси-иж;тимагый, фэнни. Мэдэни яцалыклар турында хэбэр иту.

    Укылган текстныц эчтэлеген сейли белу.

    Шигырьне яттан сейлэу.

    Уку

    Тулы мэгълуматны алу очен, текстны ацлап уку Ьэм сузлек ярдэмендэ тэря^емэ иту. Текст белэн танышып яки каран чыгып. теп мэгьлуматны сейли белу. Контекстка нигезлэнеп, фразеологик берэмлеклэрнец мэгънэсен ацлата белу. Язу

    Актив лексик минимумныц сузлэрен дерес яза белу. Укылган (тыцланган) текстныц эчтэлеген сейлэп биру. Аралашу ситуациясе буенча бэйлэнешле тезеп алу, аралашу сузлэрен кулланып, хат язу.

    8 нче сыйныф



    ЛЕКСИК-ГРАММАТИК МИНИМУМ

            1. Ж^емлэнец баш Ьэм иярчен кисэклэрен таба Ьэм аера белу кунекмэлэрен устеру эшен активлаштыру.

            2. Кушма исем Ьэм кушма фигыль хэбэрле ж;емлэлэрне дерес ацларга Ьэм рус теленэ тэрж;емэ итэргэ кунектеру.

            3. Сыйфат фигыльнец заман формаларын сейлэмдэ дерес куллануга ирешу.

            4. Хэл фигыльнец терлэрен гамэли узлэштеру эшен дэвам иту.

            5. вйрэнелгэн затланышлы , затланышсыз фигыльнец морфологик формаларын кабатлау.

            6. Аналитик фигыльнец мэгънэ тесмерен ацлап кулланырга ейрэту

            7. Фигыльнец тешем, йеклэту юнэлешлэре белэн таныштыру.

            8. Бэйлек Ьэм бэйлек сузлэрнец теркемчэлэрен сейлэмдэ Ьэм язуда куллану кунекмэлэрен тирэнэйту.

            9. Тэрж;емэле. Омонимнар, антонимнар, синонимнар, фразеологик Ьэм башка тер сузлеклэрдэн файдаланырга ейрэту.

            10. Сейлэмдэге актив ымлыклар Ьэм аваз ияртемнэре белэн таныштыру.

            11. Вер составлы фиг ж;емлэнецактив клланылыштагы терлэрен гамэли узлэштеру.

            12. Атау ж;емлэлэрне танып белергэ Ьэм сейлэмдэ кулланырга ейрэту.

            13. Диалогик сейлэмдэ еш очрый торган суз я^емлэлэр белэн таныштыру.




    22



    Образовательная программа МБОУ "Школа №132'


            1. Тулы Ьэм КИМ ж;вмлэлэрне аера белергэ гадэтлэндеру

            2. Ж^ыйнак Ьэм я^эенке я^емлэлэрне сейлэмдэ куллану кунекмэлэрен системалаштыру.

            3. Татар Ьэм рус ж;вмлэлэрендэ суз тэртибенец узенчэлеген ацлап, сейлэм оештыруга ирешу.

            4. Туры сейлэмне дерес тезергэ кунектеру, тыныш билгелэрен куярга ейрэту.

            5. Фразеологик берэмлеклэрнец мэгънэлэрен ацлап, сейлэмдэ куллануга ирешу.

            6. Актив узлэштерелгэн сузлэрнец синонимнарын, антонимнарын кулланып, ж;вмлэлэр тезергэ ейрэту.

    Сейлэм эшчэнлеге тврлэренэ вйрэтугэ талэплэр

    Тыцлап ацлау

    вч минутлык текстны тыцлап, аныц эчтэлеге буенча эцгэмэ кору. Диктор сейлэмен тыцлап ацлау кунекмэлэренэ ия булу. Диалогик сейлэм

    Укылган (тыцланган) текстныц эчтэлеге буенча фикер алышуда катнашу. Кара-кршы сейлэшу барышында аралашу максатына ирешэ Ьэм уз фикрецне дэлилли алу. Тэкъдим ителгэн ситуация буенча сейлэшу уткэру (Ьэр укучыныц репликалар саны уннан ким булмаска тиеш). Монологик сойлэм

    Табигать куренешлэрен, кешелэрне тасвирлый белу. Сэяси-иж;тимагый вакыйгалар Ьэм мэдэният яцалыклары турында хэбэр иту (ж;емлэлэр саны уникедэн ким булмаска тиеш). Укылган (тыцланган) текстныц эчтэлеген эзлекле сейлэп биру. Уку

    Фэнни-популяр стиль дэге текстларны , диалогларны тиешле темта уку, эчтэлеген ацлау Ьэм сейли алу.

    Шигырьлэрне сэнгатьле уку Ьэм яттан ейрэну кунекмэлэренэ ия булу.



    Язу

    Лексик темага караган бэйлэнешле текст язу. Укылган (тыцланган) текстныц эчтэлеген кицэйтеп яки кыскартып, язмача белдеру алау. Рэсми кэгазьлэрне (ышаныч язуы, ацлатма язуы)урнэк буенча тутыра белу. Котлау (чакыру) хатлары , белдеру яза алу.

    9нчы сыйныф

    ЛЕКСИК-ГРАММАТИК МИНИМУМ


              1. Гади Ьэм кушма ж;емлэлэрне аера белергэ ейрэту.

              2. Теркэгечле Ьэм теркэгечсез кушма я^емлэ турында мэгьлумат биру.

              3. Ж^ыючы, каршы куючы, булуче теркэгечле кушма я^емлэлэрне танып белергэ Ьэм сейлэмдэ кулланырга ейрэту.

              4. Иярченле кушма я^емлэлэрнец сейлэмдэ актив аналитик Ьэм синтетик терлэрен ейрэну, аларга хас бэйлэуче чараларны Ьэм рус теленэ тэрж;емэ иту узенчэлеклэрен гамэли узлэштеру.

              5. Иярченле кушма ж;емлэлэрнец мэгьнэлэре ягыннан терлэрен ацлап тези белу.

              6. Иярчен ия ж;емлэнец тезелешен Ьэм аца хас бэйлэуче чараларны гамэли узлэштеру.

              7. Иярчен хэбэр ж;емлэнец тезелешен гамэли узлэштеру.

              8. Иярчен тэмамлык ж;емлэнец синтетик Ьэм аналитик терлэрен кулланырга ейрэту.

              9. Иярчен аергыч я^емлэнец аналитик Ьэм синтетик терлэрен кулланырга ейрэту.

              10. Иярчен ХЭЛ ж;емлэлэрнец синтетик (аналитик) терлэрен (иярчен вакыт, , урын, максат, сэбэп, рэвеш, кулэм, шарт, кире шарт ж;емлэлэр)ацлап, урынлы куллануга ирешу.

              11. Тезмз Ьэм иярченле кушма я^емлэлэрдэ тыныш билгелэрен дерес кую Ьэм аларны тиешле интонаия белэн эйту кунекмэлэрен устеру.

              12. Катлаулы кушма (куп тезмэле, куп иярченле, катнаш) я^емлэлэрне танып белергэ Ьэм мэгънэлэрен дерес ацларга кунектеру.

              13. Сейлэмнец иц зур берэмлеге буларактекст тезелеше турында тешенчэ биру.

              14. Местэкыйль суз теркемнэренец терлэнешлэрен, ясалышларын Ьэм я^емлэдэ кулланышларын кабатлау.

              15. Бэйлэгеч суз теркемнэрен телдэн Ьэм язма сейлэмдэ урынлы куллануга ирешу.

              16. Медаль суз теркемнэре турында гы мэгълуматны системалаштыру Ьэм гамэли кунекмэлэрне тирэнэйту.

              17. Фразеологик берэмлеклэрне кулланып, ж;емлэ тезу кунекмэлэрен ныгыту.

              18. вйрэнелгэн сузлэрнец мемкин булган синонимнарын, антонимнарын табып эйтергэ ейрэту.

    Сойлэм эшчэнлеге торлэренэ ойрэтугэ талэплэр

    Тыцлап ацлау


    23



    Образовательная программа МБОУ "Школа №132'


    вч минутлык текстны тыцлап, аньщ эчтэлге турында уз фикерлэрен белдереп хэбэр иту. Лексик темага караган яцалыкларны, вакытлы матбугат яцалыкларын тыцлап, эцгэмэдэ катнаша белу. Диалогик свйлэм

    Телдэн Ьэм язмача диалогик аралашу кунекмэлэренэ ия булу. Свйлэм этикеты урнэклэреннэн оста , урынлы файдалану. Эцгэмэдэшне игьтибар белэн тыцлап Ьэм коммуникатив максатларны ацлап, сойлэшу уткэрэ алу (Ьэр укучыныц репликалар саны уникедэн ким булмаска тиеш).



    Монологик сойлэм

    Тэкъдим ителгэн аралашу ситуациясе буенча орфоэпик Ьэм грамматик нормаларны саклап Ьэм ж;вмлэдэ суз тэртибен дорес кулланып, эзлекле Ьэм ацлаешлы итеп тасвирлау, хикэялэу, фикер йорту кунекмэлэренэ ия булу. Монологик сойлэмдэ торле я^омлэ калыпларын кулланып фикерне я^ыйнак Ьэм тогэл белдерэ алу. Уку

    Таныш Ьэм таныш булмаган фэнни-популяр, публицистик, эдэби текстларны эчтэн укып, алардагы эЬэмиятле мэгълуматны ацлый белу. Текстны олешлэргэ булеп, алар арасындагы бэйлэнешне ачыклау Ьэм текстныц композицион узенчэлеклэрен курсэту. Язу

    Язма эшлэрне грамоталы башкара белу. Татарчадан русчага, русчадан татарчата текстларны язмача тэря^емэ иту. Рэсми кэгазьлэрне (гариза, белдеру, эшлекле хат) ацлап укый Ьэм яза белу.

    Рус телендэ сойлэшуче балаларга татар эдэбиятын укыту нрограммасы

    Рус телендэ сойлэшуче балаларга татар эдэбиятын укытуныц топ максаты Ьэм бурычлары. Рус телендэ сойлэшуче балаларга татар эдэбияты программасыныц эчтэлеге Ьэм тозелеше турында ацлатма.

    Эдэби уку очен эчтэлек сайлау эдэбият белемендэ кабул ителгэн эстетик Ьэм эдэби принципларга

    бэйле.


    Тормыш чынбарлыгы турында уйландыра, кешелэр арасындагы монэсэбэтлэрне ацларга ярдэм итэ, матурлыкка, гузэллеккэ, намуслылыкка, игелеккэ ойрэтэ торган эчтэлек сайлау авторларныц беренчел бурычы булды..Программага торле эдэби жанрларны : хикэя, повесть, шигырь, драма эсэрлэре, авыз иж;аты урнэклэре сайлау да максатка ярашлы. Программага рус Ьэм башка миллэт эдэбияты урнэклэре дэ кертелде.

    Уку очен текстлар эдэби эсэрлэр белэн генэ чиклэнми, дэреслеккэ башка тор текстлар да кертелэ. Алар тубэндэгелэр:



    • Прагматик текстлар (рецептлар, радио, телевидение программалары, белдерулэр).

    • Эпистоляр жанр текстлары (шэхси Ьэм официаль хатлар открыткалар, котлаулар).

    • Газета- журналлардан мэкалэлэр, информацион характердагы материаллар.

    Билгеле булганча, сойлэм материалын, ягънитекстныц эчтэлеген узлэштеру цикллылыкка корыла Цикл - текстны укып, аныц эчтэлеген диалогик, монологик , ягьни мостэкыйль сойлэм дэрэя^эсенэ я^иткеру очен кирэк булган дэреслэр саны. Бу сан даими тугел. Ул текстныц лингвистик яктан катлаулылыгына, текстныц кулэменэ бэйле.

    Бер олеш эсэрлэр укып, тулаем узлэштеру, диалогик -монологик сойлэмгэ чыгу очен бирелде. Бер олеш текстлар - уку Ьэм эчтэлек белэн танышу максатыннан бирелде. Эдэбият дэресендэ турыдан-туры текстны уку, текст остендэ эшлэу буенча кунегулэр системасы остенлек итэ. Дэрес тибы ягыннан лексик- грамматик кунекмэлэрне камиллэштеру дэресе була. Бу дэрес, авырлыгына каран, бер яки берничэ булырга момкин. Мондый дэреслэрдэ алда ойрэнелгэн лексика Ьэм рамматика текстта кабатлана, торле бэйлэнешлэргэ керэ. Тексттан соц булган этапта текст эчтэлеге буенча диалогик-монологик сойлэмгэ чыгу дэреслэре оештырыла . Бу дэреслэрдэ тексттагы лексик-грамматтик материал сойлэмдэ мостэкыйль кулланылу дэрэж;эсенэ ж;иткерелэ. Шуца курэ татар теле Ьэм эдэбият дэреслэре узара шартлы бэйлэнештэ булалар.

    Рус телендэ сойлэшуче балалар белэн текст укыганнан соц уткэрелгэн эш алымнары татар мэктэплэрендэ кулланылган эш алымнарыннан байтак аерыла. Тексттагы сойлэм урнэклэрен хэтеренэ сецдеру, текстныц сюжетын истэ калдыру буенча торле кунегулэр системасын оештыру - текстны укыганнан соц эшлэнергэ тиешле кунегулэрнец топ максаты.

    Билгеле булганча, рус телендэ сойлэшуче балаларга татар телендэ укыту максатларыныц берсе - аларны язма сойлэм аша аралашырга ойрэту. Шуца курэ уку Ьэм татар эдэбияты дэреслэрендэ торле характердагы язма эшлэр дэ эшлэу максатка ярашлы эш торе булып тора. Аларга тубэндэгелэр керегэ момкин:




    24



    Образовательная программа МБОУ "Школа №132'


    • Текстныц планын тезу.

    • Текст геройлары турында уз фикерецне язу.

    • Текстныц узгэртеп яца хикэя тезу.

    • Укылган текст буенча инша язу.

    • Текстка сораулар , Ьэм сорауларга ж;аваплар язу.Текстны тэрж;емэ иту.

    Примерная программа но русскому языку для основной общеобразовательной школы(5—9 классы)
    1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   29

    Коьрта
    Контакты

        Главная страница


    Образовательная программа мбоу “Гимназия №40”