• Aytkanı Ohannes vartabedninq Erzinganli ögüt can sartın Проповедь вардапеда Иоганнеса Эрзинджанского
  • Adam oğlununq xaznası yaxşı xılınğanıdır, da esi adam
  • Bir adəmininq ki sürətindən u boyundan bar yergəsindən körklü bolğay, ya közündən, ya xulaxından, ya ayaxından, egər
  • Xanlıx ulusuna xayda da ki bolsa, adam xannınq buyruxu



  • страница18/24
    Дата15.05.2017
    Размер3.59 Mb.

    Письменное наследие Кавказских албан том 1


    1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   ...   24

    Körüm körgəni surp Asduacacinninq

    Из жизни св. Богородицы
    (Отредактированные и измененные позже места выделены)

    Surp Asduacacin bir kün boldu ki bardı Zəytün tağına, alğış etti da ayttı alğışına: «Biyim Jisus Krisdos, isit xoltxamnı menim, seninq xardaşınqnınq da ananqnınq. Yeber manqa hreşdağabedni ki, aytkay manqa, xaysına suxlanıpmen».

    Ol sahat işitti Krisdos xoltxasına surp Asduacacinninq da yeberdi Kaprieel hreşdağabedni friştələri bilə. Keldi Kapriel hreşdağabed, da yügündü surp Asduacacinninq alnına, da ayttı:

    Sağlıx da eminlik sanqa, Asduacacin, yarıxlı dacar, Tenqrininq anası. Fərah bol da süvünclü, xaysı ki tındı seninq yürəkinqə yalğızı Tenqrininq da Ari Can!



    Fərah bol da süvünclü friştələrdən da hreşdağabedlərdən ki, haybatlarlar seni! Da adəmilər ki, yügünürlər sanqa, markarelər ki, karoz ettilər seni, da arakellər barça yarı haybatlarlar seni. Hajrabedlərdən da barça arilərdən ögövlü da haybatlı! Sövüklü bol, çiçəki uçmaxnınq ki, berdinq yemis krisdanlarğa – şnorkun Ari Cannınq! Fərah bol da süvünclü, surp Asduacacin ki, işitti Tenqri seninq alğışınqnı da yeberdi bizni ki, anqlatkaybiz sanqa köktəgi sağışnı!

    Turdu surp qoys Mariam, da yügündü Kaprielg da barça friştələrg, da ayttı ki:

    Sen fərah bol da süvünçlü, barça friştələrninq başı ki, ölümsüz Tenqrininq xuluxçısısen, da anı haybatlarsen, da sağışı seninq bilədir! Da süvünçlü bolunquz Ari Candan ki, anınq buyruxun ütüçisiz, 6 xanatlı serovpelər!



    Fərah bol da süvünçlü, hreşdağabedi da Kaprieli Tenqrininq ki, hadirlənipsen bırğı tartmağa da oyatmağa ölülərni da menqi yuxlağanlarnı!

    Xolarmen sendən da seninq friştələrinqdən ki, Körgüzgəysiz manqa, ne türlüdir tamux da yazxlılarnınq xıyını ki, xaytmıyırlar yazıxlarından.

    Surp Asduacacingə ayttı hreşdağabed:

    Kim kimni keltirsə xıyınğa, adəmilərni tas bolmağa, anqar menqi yazıxtır, da esindən çıxarğan eski duşmandır, da ki xaytmağay yazıxlarından, ol eski duşmandır. Da türlü-türlü xıyınları bar yazıxlılarnınq ki, xıynalıyırlar kendilərininq yazıxlarına körə. Ulu tarın xıyın da bar, andan aşağa da bar.



    Tek ol sahat Tenqrininq buyruxundan açıldı tamux da köründü surp Asduacacingə хıyınlılarnınq yeri: sönövsüz otnunq içinə adəmilər da xatunlar belindən edilər, da özgələri boynundan, dağı da tek tebələri köründülər. Da otlu suv axın kibik kelip da üstlərinə tökülüyür, da tiblərindən ot yanıyır. Da otlu xurtlar, da yılanlar kibik, da acdahalar yutuyurlar alarnı. Da ol yerdə yaman yistir da xalın xaramğulux. oxşamastır bu yerninq xıyınlarına. Dağı da hörməti alarnınq oxşamastır bu hörmətkə, dağın haybatlıdır, necik Boğos arakel buyurur: «Xaysın ki köz körməs, xaysın xulax işitməs, adam yürəkinə tınmas, ol türlü arilərninq hörmətidir».

    Sordu surp Asduacacin hreşdağabedgə:

    Kimlərdir bular ki, bu türlü xıynalıyırlar ol xıyında?



    Tek ayttı hreşdağabed:

    Xaysı ki belindən xıynalıyırlar otnunq içinə, alardır ki, atanınq-ananınq xarğışın alıptırlar, da xullar ki, biylərinə hnazant tigüllər, da şeğertlər ki, ustalarına hnazant tigüllər, da igitlər ki, xartlarğa hnazant tigüllər da uslularğa. Da xaysıları ki boynularından kömülüp küyiyirlər, alardır ki, hörmətləmədilər kendilərininq krisdan atasın da krisdan anasın, söktilər, birgəsinə yazıx ettilər, bular menqi xıynalsarlar da kerezmanına da tınmısarlar.



    Da xaysı ki kömülüptürlər tebələrindən otnunq içinə, alardır ki, ot alıp içərlər ki, oğlan bolmağay ki, necə oğlan bolsar edi, ol oğlanlarnınq xanların borclu xalırlar içkəndə, içirgəndə; dağı da xaysı ki oğlan toğurur da salır; dağı da kim adəmini çıxara bersə ölümgə da curumğa, alar da anınq bilə menqi xıynalsarlar; dağı da xaysı ki yıxövdə yalğan ant içsə, ol da asrı dinsizliktir da Tenqrini tanmaxtır, anınq üçün alar da ulu tarın xıyındadırlar ki, xosdovanel bolup xaytmadılar yazıxlarından. Xaytıp körər surp Asduacacin dağın özgə xıyınlı yer ki, ayaxlarından asılıptırlar, da tiblərindən ot yanıyır, da otlu yuxusuz xurtlar alarnınq tenin yeyirlər.

    Sorar surp Asduacacin hreşdağabedgə:

    Kimlərdir bu ki, mununqki xıyındadırlar?



    Ayttı hreşdağabed:

    Alardır ki, axçasın aslamğa berirlər da axçasın yerlər, alarnı da otlu yuxusuz xurtlar yeyirlər ki, alar yedilər yarlınınq xanın da toğmağan kümüşnü toğurdular, şbği toğdu alarğa yuxusuz xurtlar da ulu xıyın yürəklərininq üstünə ki, alar sadağa etmədilər, alar da yöpsünmədilər Tenqridən yarlığamaxnı. Yənəçi körər surp Asduacacin özgə yerdə xıyın ki, er u xatunlar 2 xolu artxarı baylı otnunq içinə, da yaman sürətli kazanlar yeyirlər alarnınq tenin.



    Sordu surp Asduacacin:

    Kimlərdir bular ki, bu türlü xıynalıyırlar tarn?



    Ayttп hreşdağabed:

    Alardır ki, pambasel etərlər, da biri birinə salırlar, da özgəninq eşikinə barıp xulax xoyar, söz eltip söz keltirir, talaştırır, anınq üçün menqi xıynalsarlar. Dağı da körər surp Asduacacin otlu yalınnınq Tibinə küyiyirlər köp adəmilər da köp xatunlar, da yalın, axın suv kibik, keliyir da xaplıyır alarnı.



    Tek surp Asduacacin ulu küstünməx bilə küstündü da sordu:

    Kimlərdir bu?



    Ayttı hreşdağabed:

    Bulardır ki, çanq avazın işitip, kelməslər alğışına, erincəklik etip, ne türlü ki Noj vaxtına avaznı heç ettilər, da yuxunu sövdilər, da alğışlarına kelmədilər, erincəklik ettilər, Avedaran işitmədilər, ari tumnu körmədilər, xosdovanel bolup, tum almadılar, xaysı ki sağlıxtır da tirliktir, anınq üçün xıynalsarlar.



    Sordu surp Asduacacin hreşdağabeddən da ayttı:

    Kim ki xasta bolsa ölüm halinə, ne türlü bolur xosdovanel bolma da tum alma?



    Ayttı Kapriel:

    Egər öv yanğay 4 yartın da bolmağay çıxma, Anınqkigə boşatlıx bar, yoxesə xasta ki, erincəklik etkəy da kləməgəy meğağa



    kelmə, ol menqi xıyın alsar.

    Xaytıp körər surp Asduacacin temirdən xızmış olturğuc ki, ol olturğucnunq isisindən köplər küyiyirlər da çaxırıyırlar barçası ulu avaz.

    Sorar surp Asduacacin:

    «Kimlərdir bular?



    Ayttı Kapriel:

    Alardır ki, öktəmlik etərlər da kendi kendilərinə biyənirlər; kahanasın körüp yügünüp xonarhel bolmaslar edi, mahana etərlər edi ki, miskindir da kiçi kahanadır, ya menim oğlumdır, ya men andan xoca da biymen. Bular bulay xılınıp xıyın alsarlar.



    Yənə baxar surp Asduacacin da körər Temirdən terəklər, da butaxlarından aşağa asılıptırlar baş-tebən adəmilər da xatınlar, da butaxlarından otlar çıxıyır. Sordu surp Asduacacin:

    Kimlərdir bu?



    Ayttı hreşdağabed:

    Bulardır ki, pambasel etərlər, ne türlü ki barça yazıxtır, ol türlü pambastır. Dağı da ki heç nemədən ant içərlər, bular menqi xıyın alsarlar.



    Xaytıp körər surp Asduacacin özgə yarı tarn xıyın barça yazıxlardan u xıyın körər: otlu terən şuğur, da ol çuğurnunq içinə otlu temirdən xızovlu süngülər, da ol süngülərdən aşağa asılıptırlar tillərindən asrı köp adəmilər u xatınlar u ağzıları açıx tamaxlarına dirə, da ağızlarından çıxıyır otlu sasımız xurtlar, ne türlü ki terəktən çıxıyır çulular, da uçup havağa ketiyirlər, da xaytıp yənə ağızlarına kiriyirlər, da xaşlıyırlar alarnı; andadır körməx ki, yaşları çıxıyırlar da tişlərin xırçıldatıyırlar. Sordu surp Asduacacin:

    Kimlərdir bular?



    Ayttı Kapriel:

    Alardır ki, yaman murdar küfürçüdirlər ki, Krisdos buyurdu: «Kim ki Ari Cannı sökər, yoxtur anqar boşatlıx ne ol cihanda, ne bu cihanda, anınq üçün ki adam neçə küfür berir, ança Tenqrini tanar».



    Yənə körər surp Asduacacin: xaramxulux ki, xatınlar emcəklərindən asılıptırlar, da itlər tartxalıyırlar alarnınq tenin.

    Sordı surp Asduacacin:

    Kimlərdir bular ki, bu türlü xıynalıyırlar?



    Ayttı Kapriel:

    Bulardır ki, emcəklərin berirlər dinsizlərgə da dinsizlər bilə birliklənirlər 1 töşəktə. Anınqkilər Ari Cannınq şnorkundan yıraxlanıptırlar, da çıxara berdi Krisdosnu, da xaçka kelgən Krisdostan da yıraxlanıptırlar, ol türlü xıyınğa ki, otlu itlər alarnınq tenin yeyirlər tıyovsuz ki, xaytıp xosdovanel bolmadılar.



    Xaytıp körər surp Asduacacin: er u xatın xıynalıyırlar otlu tenqizdə ki, küyiyirlər, da tişlərin xırçıldatıyırlar, da yığlıyırlar tarn ki, andan anda tüşiyirlər da bolmaslar kendinə tınçlıx tapmağa.

    Sordı surp Asduacacin:

    Kimlərdir bu?



    Ayttı hreşdağabed:

    Bulardır ki, yıxkün yıxövgə kelmədilər, erincəklik ettilər, yenqillik bilə keçirdilər, ol künnü işlədilər, eski duşmannınq xılınğanı bilə xılındılar, yazıx içinə edilər, cimrilikkə bardılar, özgələrni də birgələrinə elttilər, oyunğa bardılar, eski duşmannnq xılınğanı bilə xılınırlar edi. Tiyişlidir krisdanlarğa ki, yıxkün xosdovanel bolğaylar, Avedarannınq avazın işitkəylər, tum körgəylər, yaş tökkəylər



    yazıxların yığlağaylar. Ari tum vağtına yarlığamax eşiki açıxtır da uçmax eşiki barça krisdanlarğa, anınq üçün ki, tum vaxtına ne ki xolsa Tenqridən, Tenqri tügəllər anınq xoltxasın can u ten sartın, özgə türlü tügül Krisdosnunq buyruxu ki ayttı: «Kim ki xolsa, alır, kim ki izdəsə, tapar, kim ki xaxsa, açılır».

    Tiyişlidir krisdanlarğa, artxsı surp Lusavoriç dininə ki, yılda arzani bolğay tumuna. Artıxsı xastalıxına ki, bolmağay tumsuz ölgəy, ya bu işlərni heç etkəy, ya bu dünyadan tumsuz keçkəylər ki, canavar kibik ölgəy. Kim ki bu işlərni heç etsə, alar menqi xıynalmax kerək.

    Yənə körər surp Asduacacin özgə yarı otlu yalın ki, xıynalıyırlar er u xatın ki, yaman sürətli kazanlar yeyirlər alarnınq tenin. Sordu surp Asduacacin:

    Kimlərdir bular?



    Aytt Kapriel:

    Alardır ki, itlik etərlər, borniglər, adam öldürücilər, heç neməgə tutmağanlar, talaş, uruşetücilər, oğrular, axçasın aslamğa berücilər, sınqarın pambas etücilər, tumdan burun aş yeyücilər, yıxkün, ya ulukünlərdə, ya özgə kiçikünlərdə, ya joğovurt ya kahana erincəklik etkəy alğışına, ya joğovurtnu övrətməgəy, ya kim ki Tenqrininq xuluxuna masxaralıx bilə xılınğay, xarğışlıdıralar barçası. Babaslarnınq babadyası ki, oruç bilə, alğış bilə aruv, egər apexalar ki, aruvlux bilə tirilgəylər da aruvlux bilə saxlağaylar barça yergələrin, yoxesə ki, aşxarhağan kibik, kiyingəy, yazıxlı tirilgəylər da xaytmağaylar, xosdovanel bolup, da barçasın munu heç etkəylər, alar menqi xıynalsarlar.



    Işitti munı surp Asduacacin hreşdağabeddən, da köksünə urup, küstündü, da ayttı:

    - Yaxşırax anınq kibik adam dünyada heç toğmağay edi!

    Xaytıp körər surp Asduacacin otlu tenqiz, kügürtlü, da ortasına ulu çuğur, da terən, da kenq, da xaramğulux, da otlu xara köbük keliyir üstünə, necik samala, da xaynıyır, necik xazanda suv. Sordu surp Asduacacin:

    Kimlərdir bu?



    Ayttı Kapriel:

    Dinsiz cuhutlardır ki, Krisdosnı xaçka keltirdilər, da öt da sirkə içirdilər, da arakellərni da surp markarelərni öldürdülər. Dağı da kim ki axpaşlarnı pambasel etsə, anınqkibik adəmilər də birgələrinə xıynalıyırlar, da kim ki ulu oruçta cimrilik etsə, ya ulu yazıxka tüşsə, alar da ol xıyın bilə xıynalsarlar.



    Andan sonqra ayttı hresdağabed Diramajr, surp Asduacacingə:

    Sal alarnı da kel birgəmə, tın seninq çatırınqa, tizövlü da haybatlı baxçanqa ki, ne 1 adam oğlu bolmastır anı körkəytmə. Tek tüştü surp Asduacacin yüzününq üstünə yaş bilə Krisdosnunq alnına, da başladı xolmağa kendininq yalğızından krisdanlar üçün, da aytı boluptırlar da sanqa inanıptırlar. Avaz keldi surp Asduacacingə köktən da ayttı:

    Bular kendi kendilərininq yuvuxlarına da Xanına yarlığamadılar, xan xanğa xatışıldı, da heç ettilər bu işlərni, da canların xayğurmadılar, da aytmadılar: «Ölsərbiz». Necik ki alar yarlığamadılar kendi kendilərinə, men də alarğa yarlığamısarmen. Men də yarlığamamaxımnı alardan övrəndim, da menim yarlığamaxım alarnınq üstünədir, kim ki kendi kendinə yarlığasa. Da kim ki kendininq canın saxlasa, da xaytsa, xosdovanel bolup, yazıxlarından bu dünyada, yarlığovuçımen anqar. Egər bu dünyada yazıxlarından xaytmasa, necə ki tiridir, da xosdovanel bolmasa, ol dünyada dağın yoxtur parexos, anda tamuxtan ne ata uğulnu bolur xutxarma, ne oğul atanı, ne ana xızın, ne xız anasın, ne xardaş xardaşın, ne xan xannı, ne biy biyni, ne yarlı yarlını, ne satmağa bolmas kendi kendin ki, xutulğay. Emgən inan bilə da emgək bilə ki, ol dünyani menqərgəysen da körməgəysen bu tamuxnunq xorxusun.

    Xaytıp xoldu surp Asduacacin barça arakellərdən, da markarelərdən, da hajrabedlərdən, da friştələrdən, da hreşdağabedlərdən, da barça arilərdən egər yerdəgi, egər köktəgi:

    Kelinqiz, Tenqrininq barça ariləri, yerni öpüp da yüzümüznü yergə xoyup, xolalıx da yalbaralıx yaş bilə Tenqridən bu yazıxlılar üçün, xaysı ki menqi xıynalsarlar!



    Xoydu surp Asduacacin yüzün yergə, da barça arilər birgəsinə, da asrı yaş tökti surp Asduacacin Tenqrininq alnına. Avaz keldi köktən surp Asduacacingə da aytı:

    Işitti Tenqri seninq xoltxanqnı da barça arilərininq. Kim ki xaytsa yazıxlarından igitliktə, anqar bağışlarmen uçmaxnı 100-ünə 100 kez. Da kim ki orta adəmilixinə xaytsa, anqar 80-inə 80 kez bağışlarmen uçmaxnı. Da kim ki xartlıxına xaytsa yazıxlarından, 30-una 30 kez bağışlarmen köktəgi uçmaxnı anqar. Xaysı ki kləməgəy xaytmağa xosdovanutiun bilə, oruç bilə, yaş bilə, sadağa bilə, alar dinsizdirlər da menqi xıynalsarlar.



    Xaytıp körər surp Asduacacin: kügürtlü tenqiz içinə xatınlar yüriyirlər boylarından, da yarım yüzü xara, da yarımı kök. Sordu surp Asduacacin:

    Kimlərdir bu?



    Ayttı hreşdağabed:

    Ol xatınlardır ki, umsasız yas saxlarlar kendi kendilərininq ölüsü üstünə. Xaysınınq ki yüzü köktir, alardırlar ki, yüzünə urarlar da xan çıxarırlar. Ne türlü buyurur Tenqrininq ağzı ki: «Artarlar yarıxlansarlar, günəş kibik, köktəgi uçmaxta, xaysın köz körməs, xaysın xulax işitməs, xaysı ki adəmininq yürəkinə tınmas, xaysı ki Tenqri hadirləniptir kendininq dostlarına». Tenqrigə haybat menqi



    menqilik. Ammen.

    Aytkanı Ohannes vartabedninq Erzinganli

    ögüt can sartın

    Проповедь вардапеда Иоганнеса Эрзинджанского
    (Отредактированные и измененные позже места выделены)

    Yarattı Tenqri adam oğluna can u ten, da körkəytti anı kendinə oxşaş, da etti esin canına köz, da közün teninə çırax etti, da ten közü bilə dünyaninq körkün körər da Tenqri alğışlar hər kez, da can küzü bilə Tenqrininq buyruxun etər, xaysı ki yarıxtır da cannı yarıxlatır.

    4 iş bar ki, adam oğluna yaraşır: sıfatınınq çireyin közü bilə körər, avaznı xulaxı bilə işitir, aşnınq tatlıxın burnu bilə anqlar, aşnı ağzı bilə aşar. Yoxesə bekni da imşaxnı da ağırnı da yenqilni xolu bilə tanır. Bu 4 iştən artıx nemə yoxtur haybatlı işlər, mununq içinə tapulur, xaysı ki aytır, işləp anqar.

    Adam oğlununq teni bu türlüdir, ne türlü ki 1 kermən, da çövrəsinə taşxala tartkay, da üsnə 5 xabaxı bolğay: 1 xabaxı estir, 2-inçisi közüdir, 3- ünçüsü xulaxıdır, 4-ünçüsü ağzıdır, 5-inçisi xoluayaxıdır. Adam oğlununq yaxşısı da yamanlıxı bu 5 eşiktən kirər da çıxar. Da canı toxtaptır bu kermənnınq içinə, xaysı ki

    tenidir.

    Adam oğlununq xaznası yaxşı xılınğanıdır, da esi adam oğlununq peçatidir. Da eski duşman, xaysı ki şaytandır, alay cəht etər ki, bu şəhərlərni alğay, xaysı ki adam oğlununq tenidir da canı tenindədir. Tiyər adam oğluna ki, esin üstünə saxlağay ki, berməgəy eski duşmanğa yuvuxlınma. Xaysı ki Boğos arakel aytır

    ki: «Kerəksiz söznü ağzınqızdan çıxarmağaysiz» ki, orun almay eski duşman. Esinq üstünqə tut ki, oğru yuvuxlanmağay sanqa, xaysı ki eski duşmandır. Egər ki burungi anamız Yeva yılannınq sözü bilə bolmasa edi, aldanmısar edi, da Tenqrininq buyruxun Yeva tutar edi, da hnazant bolmısar edi yılanğa. Ol türlü adam oğlanları tiyməstir yazıxka xulax xoymağa. Egər Yeva anamız yılannınq sözü

    bilə xulax xoymasa edi, aldanmısar edi.

    Ne ki közünq bilə körsənq körklü, suxlanmağaysen. Egər Jeva anamız közü bilə körüp suxlanmasa edi, emisər edi ol yemişni.

    Xolunq bilə yazıxka aldanma. Egər ki Jeva xolu bilə yeməsə edi, toymısar edi.

    Ağzınq bilə artıx yeməxtən, artıx içməxtən saxlan ki, Adəm atamız da Yeva anamız Tenqrininq buyruxun saxlasalar edi, tüşməslər edi ol haybattan, da yalanqaçlanmısar edi, da tabalanmısar edi, da xarğış tibinə ölmisər edi.

    Munu bilməx kerək ki, eski duşman yılandır, da cəht etər barça adəmini alğay da aldağay, anınq üçün buyurur Krisdosnunq surp arakeli Bedros, ki: «Saxt bolunquz da yazıxınqıznı anqıp küstününqüz». Anınq üçün ki sizninq duşmanınqız şaytan çaxırıyır, necik aslan ki çıxarğay bu 5 eşiktən. Adam oğlununq esi u axılı kerək xulaxın yapkay ari bitiklər bilə közünqnü artıxsı baxmaxtan, tilinqni yaman sözdən, xolunqnu zrgel etməxtən, oğurluxtan, tövməxtən da barça yaman işlərdən, da ayaxınqnı yaman yollardan. Evet ki xolu bilə sadağa berməgə tiyər da alğışta emgənməgə tiyər. Mununq bilə saxla kermənin da xaznasın eski duşmandan. Yənə 4 iş bar ki, adam oğlun yazıxtan xutxarır. Əvəlgi adam oğlu yazıxın heç unutmağay. 2-inçi ki, özgəninq yazıxın anqmağay. Evet ki axpaş bolsa ya kahana ki, buyruxçı bolğay, ol xayğurğay, da ol izdəgəy ki, nemə yaman bolmağay kerməndə egər can sartın, egər ten sartın. 3-ünçi ki, adam oğlu, ne ki yaxşı xılınsa, Tenqrininq alnına körər. 4- ünçi ki adam oğlu kensininq ölümün esinə tutkay hər vaxt.

    Bu işni də belgili etər Ohanes vartabed Erzınganlı. Adam oğlu ki kendininq yazıxın heç unutmağay, da miskin könqüllü bolğay da özgəninq yazıxın anqmağay, da ol Tenqrini hər kez yanına körər da yazıxka da tüşməs. Da kim ölüm künün esinə saxlasa, ol adam damah bolmas bu dünyada, da Tenqrininq xorxusun yürəkinə saxlar, da yaxşı xılınır dayma.

    Yənə 4 iştən xorxmax kerək. Əvəlgi ki, can bergən vaxtta. Ekinci ki, xaçan Tenqrininq alnına eltər. 3-ünçü ki, kendininq barça xılınğanına ne cuvap bergəy. 4-ünçü, uçmaxnınq süvükün unutmağay, ne tamuxnunq xorxusun. Kimlər ki bizdən

    burun ölüptürlər, bizni xayğuğa salıptırlar bizim yazıxlarımız üçün.

    Bu dünyada ne iş bar ki, bizim erkimizdən başxa keliyir? Əvəlgi ki, xastalıx, xartlıx, da Tenqrininq yarğusununq alnına barmaxımız, da ölər künümüz. Bu 4 iştən başxa bolma çarəsizdir. Yoxesə biz, xardaşlar, bolıyıx bizim erkimizgə ki, yaxşı xılınğaybiz. Berdi Tenqri adam oğluna can u ten. Tenninq xaznası da ululuxu esinə xuldır, da esi adam oğlununq barçanınq üsnə xandır. Tenqrininq

    kerəkin ol xadar et ki, canınqnı yenqməsin da xul etməgəy. Egər teninqni yeməx bilə, içməx bilə küçəyttinq esə, ya körklü tonlar bilə körkəyttinq esə, ya imşax töşəklər bilə tındırdınq esə, oşta canınqnı teninqə xul etərsen.

    4 işlər ki, adam oğluna hörmət keltirir. Əvəlgi, sürətininq turuşu da körkü. 2-inçi, boyununq küçü da xuvatı. 3-ünçi, xaznası. 4-ünçü, esi u axılı. Bu 4 nemədən 3-sü keçövlüdir: bardır ki, yamanğa xaytar, bardır ki, yaxşığa xaytar. Adam oğlununq körki, tınçsız bolsa, çireyin salır, da küçün tınçsızlıx yenqər, da xocalıxtan yarlı bolur. Yoxesə es da axıl keçövsüzdür. Kim ki eslidir, ol Tenqri süvüçüdir da yaxşı xılınır, da ol adam esi bilə tirilir. Bu 4 nemə adam oğlununq xolunadır, necik bir tiri xılıçtır. Adam oğlu kendi erkinədir: egər ki kləsə, kendi kendin öldürür, a kləsə, duşmanın öldürür, xaysı ki şaytandır. Əvəlgi, yüzününq körkü bilə egər er, egər xatın kişi yaman etməsin. 2-inçi, xocalıx bilə egirlik etməsin, ne yüz körməsin ne xocağa, ne miskingə. 3-ünçi, küçünə bazıp kimesəni urmasın. 4-ünçi, kendi kendininq esi bilə yaman sağışlamasın da esindən keçirməsin; egər ki yamannı xılındı esə, kendi kendin öldürür. Adam oğlu kendininq körkün Tenqrigə saxlasın, da körkü bilə Tenqrigə xulux etsin, da boyun aruv saxlasın. Da xocalıx bilə könülüxnü süvsün, Tenqrininq kerəkinə yaxş xılınsın, da yarlığa da çarəsizgə u xaribgə bolğay ata, sadağa sövüçi, Tenqri yoluna yaxşı xılınğay da özgələrni də keltirgəy ol yolğa. Əvəl kahanalarına, andan sonqra xaribgə u xurbanğa, necik buyurur Tenqri ağzı: «Kim ki yaxşı etip yaxşı övrətsə, ol biyik ündəlir Tenqrininq uçmaxına». Dağı da adam oğlu küçü bilə emgənsin Tenqri yoluna surp yıxövgə kelməgə, alğışna tügəl bolmağa, xol kötürməgə Tenqrininq alnına, yaş töküp yazıxların yığlamağa, alğış etməg krisdan xanları üçün, artıxsı bizim xanımız üçün, kimninq ki xolu tibinəbiz. Es u axıl Tenqrininq törəsidir da bilməxidir. Xaysı

    adam bu yaxş işlər bilə xılındı esə, öldürür duşmanın, xaysı ki şaytandır, zera köp yaxşlıxka utrudur.

    Zera bu 4 nemə çarəsizdir ki, keçövsüzdür, yoxesə keçövlüdir: egər ki kendi kendin Tenqrigə xayda esə da bu işlərni xılındı esə, oşta canına aslam etər da tirgizir, da egər ki heç kördü esə bu işlərni, da zrgel etti kendi kendin Tenqrininq yaxşılıxından. Adam oğlununq egər ki bolsa da egər esindən keçirsə, alay tut ki, etti, da egər ki bolğay da etməgəy, ol kendi kendin öldürür. Da uçmax da

    tamux – adam oğlununq elinədir kirməgə. Yənə Tenqri 4 nemədən adam oğluna ululux da biylik berir. Anınq xoluna biylik da buyrux ki, bolğay öksüzlərgə da tullarğa da alarnınq bar kerəkinə bolğay necik ata da tügəllövüçi, ol türlü xarib u xurbanlarğa bu yaxş xılınğanı bilə ol dünyaninq uçmaxın menqərir keçmişləri bilə. Ne orinağ bilə xanlar yaxşıı adəmilərni tanqlar da ornuna olturğuzurlar, dağı da berir Tenqri biliksiz adəmilərgə ululux ki, taləfçi bolurlar da yaman ki, cuvapı yox

    yarğu kününə ki: «Ne ululuxta edim, da menim xoluma berdi ki, men yaxşı xılınğay edim!» Dağı da ki yaman bolur da xorxusuz ki, ne anınq bilə xaytkay ki: «Bunu beriptir manqa, dağı da söviyim anı ki bergəy manqa dağın ulu pəşalıx da ol cihanda menqilik!» Ne türlü 1 adam yamansız oğlannı alma bilə ya özgə tahimli nemə bilə övrətkəy, dağı da 1 adamnınq bar xılıxı yaman bolğay da bir nemə yaxş xılınğay, berir Tenqri anqar biylik bu dünyada ki, kendininq yaxşısın töləgəy, yoxesə ol dünyada yoxtur umsası yaxşığa, necik ki Avedaran buyurur ulu biy üçün da Yazarios üçün.

    Dağı da 4 nemə üçün bolur yarlılıx da miskinlik. 1 ki, Tenqri adəmilərni yarımın miskin etiptir u yarımın xoca ki, xocalar sadağa bilə uçmaxnı satun alğaylar. Soğomon Imasdun-Uslu aytr: «Kim ki yarlığa bersə, Tenqrigə ötünc berir, da Tenqri kendi tölövüçüdir bergəngə». Da 2-inçi, necik sınarlar altınnı ot bilə, igimidir yoxsa yaman, adəmilərni Tenqri sınar miskinlik bilə: egər ki tözümlüesə,

    berir anqar ol dünyaninq menqilikin, da yaxşı adəmilərgə yaxşı orinağ bolur. Da üçünçü ki, yaxşı adəmini miskinlətir, da anпnq bilə də sınar,da sövər Tenqri yarlılıxnı, da körgüzür Tenqri yaxşı korcknu bu dünyada, ne türlü körgüzdü Jop eraneligə. 4-ünçü, berir da ögütlər miskinlik bilə: egər ki bar xılınğanı 1 adəmininq yaxş bolğay da arada 1 xılınğanı yaman bolğay da yazıx, na anınq üçün də Tenqri ögütlər ki ol yazıx erigəy, da menqi uçmaxnı bergəy.

    Dağı da Biyimiz Tenqri adam oğlanlarına artıx nemə beriptir ki, köktə friştələrgə berilmiyir, da ne ki dünyada yaratılğan bar, adəmilərdən başxa, bermiyir heç kimesəgə. Bir ki, ne türlü adam oğlanları yazıx xılınsa ten xılınmaxı bilə, yazıxlarına boşatlıx tapar. 2-inçi, turmaxı bar ölüdən ölümsüz canı bilə. Friştələr ki, yazıx xılınğay, yoxtur boşatlıx, anınq üçün ki tensizdir, ne türlü ki boldu Satajelgə sınqarları bilə. Ne türlü ki dünyada ne ki tiri bar, ölüdən turmaxı yox, tek yalğız adam oğlu. Xaçan ki Tenqri Adəm atamıznı uçmaxta xoydu, necə ki Tenqrininq buyruxunu tuttu, anqar dirə yazıxsız edi, ne teninə xastalıx ya tınsızlıx heç nemə yox edi. Xaçan ki buyruxtan çıxtı, yazıx canına tikildi, da xastalıx teninə tapuldu, da andan sonqra ölüm. Yənə yarlıxovuçı Krisdos kləmədi yaratkanların tas etməgə da berdi canğa u tengə hakimlik.

    Ne ki topraxtan çıxar bitiş u çiçək, Tenqri hər birin türlü-türlü tarbiyat beriptir u küç, ne çaxta tengə hakimlik kerək da xaçan aytsanq hakimgə: «Tınçsızlıxım bar», – na ol bilir, da tanır, da onqaltır otlar bilə.

    Canğa otlar hakimliki ya kerəkli nemə nek tapulmas? Yazar vartabedlər ki, yazıxlı adam oxşar xastağa, da bilgən uslu kahana yaxşı hakimdir ki, cağracu u xeğqadağ bolmağay ol kahana ki, ğanonk buyurmas axpaşlarğa anınqkibikninq başına xol xoymağa.

    Yazıxlı adam aytır kahanağa yazıxın, da ol tapar anqar hakimlik: ari da aruv yürək bilə xosdovanel bolsa, adam arınır, da ol adam Tenqri oğlu ündəlir. Xosdovanel bolmax ekinçi avazandır. Xaçan kahanağa işitsə da ögütünə kirsə, Tenqri boşatır yazıxın. Egər ki hakim də tınçsızlansa, kerək ki aytkay özgəgə tınçsızlıxın. Ol türlü kahana ki, yazıxlı bolğay, kerəktir ki yənə kahanağa yazıxın aytkay ki, oğru u yaman başlı bolmağay. Ari ğanonk anınqki kahananınq xoltxasın yöpsünməstir, parsininq tutmaçı artıxtır, anarzan tumdan esə.

    Dağı da ki 1 adam kendininq tınçsızlıxın tügəl aytmasa hakimgə, kerək anınq tınçsızlıxı artkay, ol türlü adəmilər egər ki yazıxların xosdovanel bolup tügəl aytmasa, yazıxı artar, da boşatlıx tapmas.

    Bir adəmininq ki sürətindən u boyundan bar yergəsindən körklü bolğay, ya közündən, ya xulaxından, ya ayaxından, egər bar yeri də sağ bolmasa, ol türlü ündərlər – ya soxur, ya axsax, ya xulaxsız, ol türlü cannınq: egər ki bar yazıxın aruv bolğay, da bir yazıxı bolğay, na ol yazıxnınq atın beriyirlər – ya oğru, ya zrgel etüçi, ya bornigne yazıxta xılınsa.

    Yazıx köp yaxşılıxnı buzar, ne orinağ ki, az oman balnınq içinə xatışılğay da barçanınq tatlıxın buzulğay ya azğına sirkə bütün içkini sirkələtkəy.

    Xanlıx ulusuna xayda da ki bolsa, adam xannınq buyruxu tibinədir. Kləsə xannınq yüzün körməgə, əvəl tərbasına barğay. Egər barmasa, hnazant tigül ol adam xanğa. Bu türlü ki, xayda bolsa adam bar ulusta, barça dünyada, xayda ki

    alğış etər bolsa, Tenqrininq buyruxu tibinədir. A kim ki kləsə Tenqrininq yüzün körməgə, na kerдktir tərbasına barğay, xaysı ki Tenqrininq övidir yıxöv. Egər ki barmasa, ol adam alaydır ki, Tenqrigə hnazant tigül.

    Dağı da ki 1 adam kensininq xanına ya biyinə sökkəy, ol adam ölümlüdür. Bar yaman adam ki, Tenqrini sökər. Ol adam ne türlü ölümsüzdür, çarəsizdir ki, ölümlüdür, ya bu dünyada Tenqrininq öcəşməxi kelir üstünə, ya ol dünyada menqi xıynalır. Tenqrini kim sökər? Tek küfürçi adam. Egər ki din aytsanq, din Tenqridir krisdanliki canıdır. Egər ki sürət aytsanq, ayttı Tenqri: «Etəlik adam bizim turuşumuzğa da bizgə oxşaş». Yüzü esə Tenqrininq sürətidir, ağzı esə tum sağıtıdır, da tum ağzınadır, ölü esə xaç bilə, Avedaran bilə möhürləniptir, tum Tenqrininq ari teni u ari xanıdır. Buyurur

    Krisdos kendininq ari ağzı bilə: «Ki menim tenimni u xanımnı yöpsünsə, men anqar u ol manqa tınar».

    Baxçalarda türlü-türlü bitiş u terəklər bolur yerdə tikkən, da 1 suvdan bitip ilgəri kelir, da ol baxça eyəsi yemişin alır. Ol türlü bu dünya baxçasıdır Tenqrininq, da adəmilər terəktir, da Tenqri yemişizdər hər adəmidən, xandan, u biydən, u kahanadan, u yarğuçıdan. Biylərninq u yarğuçılarnınq yemişi oldur ki, yarğunu

    drüst etkəy, orunçsuz, xocağa yüz körmiyin. Drüst u könü şaryat yarlınпnq canıdır. Da ari u aruv kahanalarnınq alğışı dünyaninq terəkidir. Xaçan bu 3 nemə dünyadan eksilsə, ançax dünyaninq buzulmaxıdır.
    1   ...   14   15   16   17   18   19   20   21   ...   24

    Коьрта
    Контакты

        Главная страница


    Письменное наследие Кавказских албан том 1