• Тайлбари бэшэг
  • Һ урагш адай мэдэсэ, шадабарида табигдаха шухала эрилтэн үү д Һ урагшад иимэ юумэ мэдэхэ ѐ һ отой
  • Һ урагшад иимэ юумэн үү дые хэжэ шадаха ѐ һ отой
  • Һ уралсалай ба методическа литература
  • Yзэгдэхэ материал Саг Болзор Актуализаци

  • Скачать 125.1 Kb.


    Дата16.05.2017
    Размер125.1 Kb.
    ТипРабочая программа

    Скачать 125.1 Kb.

    Рабочая программа Дарижаповой Сэрэгмы Николаевны Бурятская литература 7 класс 2015-2016 учебный год



    Муниципальное автономное образовательное учреждение

    «Хуртагинская средняя общеобразовательная школа»


    Рабочая программа

    Дарижаповой Сэрэгмы Николаевны

    Бурятская литература

    7 класс

    2015-2016 учебный год

    Тайлбари бэшэг

    Буряад hургуулиин 7-дохи класста үзэгдэхэ программа идейнэ, научна, методическа талаараа yе сагайнгаа эрилтэнyyдтэ тааруулжа, Буряад Республикын hуралсалай болон эрдэм ухаанай министерствын дурадхаhан «Буряад hургуулиин программанууд. Буряад хэлэн ба

    литература. 5-11 классууд» гэhэн ондо программын ѐhоор зохѐогдоо. Программын еhоор буряад литература тус класста шудалан γзэлгэдэ жэл соо 70 саг , неделидэ 2 саг γгтэнэ.

    Һурагшадта түрэлхи литература шудалан үзүүлхэдѳѳ, буряад хэлэнэйнгээ баялигтай гүнзэгыгѳѳр танилсуулха, һайнаар хэлүүлдэг, уншуулдаг, бэшүүлдэг болгохоһоо гадна, буряад арадайнгаа ажабайдал, түүхэ, заншал, зан абари үзэжэ байгаа зохѐолнууд дээрэ үндэһэлэн, һайнаар ойлгуулха, ухаан сэдьхэлдэнь шэнгээхэ, манай обществын ѐһото эрхэтэн болгон хүмүүжүүлхэ гэһэн шухала зорилгонууд табигдана

    Багша хадаа хэшээл бүхэндѳѳ буряад литературын хүмүүжүүлхы үүргэнүүдые шударгыгаар бэелүүлхэ уялгатай.

    Һуралсал-хүмүүжүүлгын зорилгонуудые бэелүүлгэдэ, үхибүүдэй наһанай арга боломжо хараадаа абадаг дээрэһээ һургуулиин литературна курс эхин удаагаа хоѐр шата боложо хубаарна. Нэгэдэхи шатада эхин классуудай һурагшад уншажа, хѳѳрэжэ һурана.

    Удаадахи шатада V-VII классуудай һурагшад уншалга, хѳѳрэлгэеэ үргэлжэлүүлнэ, мүн зохѐол шэнжэлэн үзэлгын түрүүшын дүршэлтэй боложо эхилнэ.

    VII классай түрэлхи литературын программа тематическа гол ѐһоной үндэһэн дээрэ байгуулагдаба.. Эндэ арадай аман зохѐолнууд, буряад литература сооһоо удхын ба байгуулалтын талаар һурагшадай ойлгосо, мэдэсэдэ таарамжатай уран һайханай зохѐолнууд шэлэгдэн абтажа, тайлбарилан уншахаар, шудалан үзэхѳѳр хараалагдаба. Эдэ зохѐолнууд хадаа түүхын үе сагтай, арад зоной үйлэ хэрэгтэй, түүхэтэй, түрүү хүнүүдэй дүрэтэй сэхэ холбоотой юм.

    VII классай литературын курс һурагшадые уран зохѐол абьяастайгаар уншаха дуратай, ходорхойгоор, тодо зүбѳѳр уншаха шадабариинь хүгжэхэ, уншаһан зохѐолоо ухаандаа буйлуулан, удхыень зүбѳѳр элирүүлэн ойлгодог, һонирходог болгохоһоо гадна, һурагшадай зохѐол шудалан, шэнжэлэн үзэхэ эхин дадалнуудые бүридүүлхэ, түрэлхи литература тухайгаа юрэнхы мэдэсэтэй болгохо гэһэн зорилгонуудые табина. Мүн

    уншажа байһан зохѐолойнгоо уран һайханайнь, хэлэнэйнь онсо шэнжые ойлгохо, һурагшадай дадал дүршэлые бүрилдүүлхэ, хүгжѳѳхэ болоно.

    Туд класста зохѐолнуудые уншахадаа, арадай түүхэдэ, уран зохѐолшын зохѐол соогоо харуулһан үе сагта, арад зоной ажал хүдэлмэриинь аша туһада, үйлэ хэрэгтэ, ѐһо заншал, гуримда һурагшадай анхарал хандуулха, олониитын ажабайдал тухай ойлгосыень саашань үргэдхэхэ, мэдэсыень гүнзэгырүүлхэ, һурагшадай зан заншал, сэдьхэл ухаа, бодол хүсэл зүбѳѳр, даамайгаар бүрилдүүлхэ, түрэл арадайнгаа хэлэдэг үндэһэн хэлые

    һайнаар шудалжа, хүнэй ойлгохоор, тодо һонороор хэлүүлжэ һургаха шухала. Һурагшадые түрэһэн нютаг ороноо һайнаар мэдэхээрнь, дуратайгаар хүмүүжүүлхэ, ажабайдалай үзэгдэлнүүдэй, нютагайнгаа байгаалиин гоѐ һайханиие зүбѳѳр сэгнэдэг хүн болгожо ургаха юм. Тэдэниие түрэһэн эхэ эсэгэеэ, аха зониие хүндэлхэ гэһэн арадай һайн һайхан заншалые хүндэлжэ баримталха дадалтай болгохо.

    VII класста буряад литературын программа соо оруулагдаћан зохѐолнууд бүхыдѳѳ эхинһээ адаг хүрэтэр уншагдахаһаа гадна, шэлэгдэн абтаһан эпическэ зохѐолой зарим хэһэгүүд уншагдахаар хараалагдана. Зохѐолой удха тухай хѳѳрэлдѳѳн, эхин шатын шэнжэлэл хэжэ һуралга имагтал литературна текст дээрэ хүдэлэлгэһѳѳэхитэй. Тиимэ дээрэһээ эндэ һурагшадта хандан хэлэхэ багшын үгэдэ тусгаар эрилтэ табигдана.

    Гоѐ ћайхан найруулгатай, гүнзэгы удхатай, уран зохѐолой хэлэнһээ, удхаһаа һабагшатай багшын үгэ, хѳѳрѳѳ, һурагшадта ѐһото жэшээ боложо үгэхэ ушартай. Багшын уран үгүүлэл, хѳѳрѳѳн һурагшадай хэлээ баяжуулжа, сэдьхэлээ хүдэлгэжэ һурахада, болбосорходо, хүгжэхэдэ, уншаһан зохѐолоо сэгнэжэ шадаха дүршэлыень бүрилдүүлхэдэ айхабтар ехэ удха шанартай.

    Уран зохѐолоор шэнжэлэл хэхэдээ, һурагшадай мэдэсэ, хэлэхэ, хѳѳрэхэ дүршэл хараадаа абан, олон янзын арганууд сооһоо уран зохѐолой удха зүбѳѳр ойлгуулха тон таарамжатай аргануудые шэлэн хэрэглэхэ болоно. Уран зохѐолой гол удха, байгуулга, хэлэ зүбѳѳр ойлгуулха, һурагшадай һанал бодол зүбѳѳр бүрилдүүлхэ, ухаалдюулжа һургаха хэрэгтэ шанар һайнтайгаар, зүбѳѳр эмхидхэгдэһэн литературна шэнжэлэл ехэ удха шанартай. Түрэлхи литературын ном соохи зохѐолой текстнүүдэй удаа үгтэһэн асуудал ба даабаринуудта‖ багша анхаралтайгаар хандажа, һурагшадые зүб харюу үгүүлжэ, шанар һайнтайгаар дүүргүүлжэ һургаха шухала. Гэбэшье ном соохи асуудалнууд ба даабаринуудые багша үзэмжѳѳр, таараха соонь хэрэглэхэ аргатай.

    Программа соо шудалан үзэхэ ба уялгата уншаха зохѐолнуудһаа гадна, һурагшадай заабол сээжэлдэхэ ѐһотой. Шүлэг гү, али прозаическа зохѐолһоо шэлэн абтаһан зарим хэһэгүүдые һурагшадай сээжэлдэхэдэ, тусгаар анхарал хандуулагдаха болоно. Шүлэг сээжэлдүүлжэ һургахын тулада багша бэлэдхэлэй хүдэлмэри һайса хэхэ ѐһотой. Эндэ һурагшадые нэгэ нэгээрнь шүлэг хэлүүлхэ, мүн бүлэг бүлэгѳѳр гү, али хоороор уншалга

    эмхидхэжэ болоно.

    Зохѐолнуудые багшын хүтэлбэри доро һурагшад уншахадаа: 1) зохѐол ѳѳрѳѳ(бэеэ даагаад) уншажа һурана; 2) уншаһан зохѐолойнгоо удхые хѳѳрэжэ һурана; 3) зохѐолой удха ѳѳрынхеэрээ сэгнэжэ, шэнжэлжэ туршаха аргатай болоно.



    Һурагшадай мэдэсэ, шадабарида табигдаха шухала эрилтэнүүд

    Һурагшад иимэ юумэ мэдэхэ ѐһотой:

    — уншажа байһан зохѐолойнгоо автор тухай, номой нэрын удха тайлбарилга;

    — шудалан үзэжэ байһан зохѐолой герой болоод гол үйлэдэгшэ нюурнууд тухай, зохѐол соохи шухала үйлэнүүдые мэдэхэһээ гадна, тэдэнэй хоорондохи холбоонуудые;

    — уран зохѐол бэшэхэ гол шухала арганууд, зураглалай янзанууд, зохѐолой темэ ба гол удха, уран зохѐолой геройнууд ба сюжет гэһэн литературна теориһоо ойлгосонуудые;

    — программын эрилтын ѐһоор сээжэлдэһэн шүлэгүүдые, эпическэ зохѐолой хэһэгүүдые.

    Һурагшад иимэ юумэнүүдые хэжэ шадаха ѐһотой:

    — уран зохѐолшын зохѐол соогоо зураглаһан зурагые ухаан бодолдоо, сэдьхэлдээ бии болгожо;

    — үйлэдэгшэ нюурай хэлэһэн үгэ, хэрэг, үйлэ элирүүлһэн эпизодуудые, шухала хэһэгүүдые зохѐол соогоо илгажа;

    — зохѐолой үзэл бодолой болоод уран һайханай талые харуулалгада сюжедэй зүйлнүүдэй үйлын хүгжэлтын эхин, үйлын уялдалга, (үйлын хүгжэлтын эгээн дээдэ шата) үүргэ элирүүлжэ.

    Һурагшадай аман ба бэшэмэл хэлэ хүгжѳѳлгѳѳр хэгдэхэ хүдэлмэриин янзанууд :

    Уран зохѐолой хэһэгүүдые, «Байгал» «Морин хуур» журналай, «Буряад үнэн», «Ажалай туг»газетэнүүдэй статьянуудые шангаар, ходорхойгоор уншалга.

    Уран зохѐолой шэлэгдэһэн хэһэгүүдые тодоор, уранаар уншалга.

    Рассказуудые болоод ехэ эпическэ зохѐолой хэһэгүүдые удхадань дүтэрхыгѳѳр, тобшоор, зарим хэрэгтэй хубинуудые шэлэн түүжэ, найруулан хѳѳрэлгэ, бэшэлгэ (изложени).

    Шудалан үзэжэ байһан зохѐолоор һанамжаяа зохѐожо хѳѳрэлгэ, бэшэлгэ. Учебник, хрестомати соохи болоод багшын табиһан асуудалнуудта дүүрэн аман ба бэшэмэл харюу үгэлгэ. Литературна геройн характеристикэ зохѐон хѳѳрэлгэ, бэшэлгэ.

    Зураглан хѳѳрэлгэ. Уран зохѐолой удхаар инсценировко табилга.

    Эпическэ зохѐолһоо шэлэн абтаһан хэһэгэй гү, али бүхэли зохѐолой удхаар түсэб табилга.

    Ѳѳрынгѳѳһанамжые хѳѳрэхэ, бэшэхэ юумэн тухайгаа түсэб табилга.

    Уншаһан уран зохѐол, хараһан уран зураг, кинофильм болоод теле-дамжуулгаар ѳѳрынгѳѳ һанамжа хѳѳрэлгэ, бэшэлгэ (хэлэһэн һанал бодолоо баримтануудаар үндэһэлхые оролдохо).

    Һуралсалай ба методическа литература

    1. С.А.Ошорова,С.С.Балданова. Буряад литература. 7-дохи классай һуралсалай ном- хрестомати, хоер хубитай, Улаан-Удэ, «Бэлиг»,2014

    2. Цыренова Ц.Б. Булагай эхин Улан-Удэ., 2008

    3. Гунгаров В.Ш. Мифүүд ба домогууд Улан-Удэ., 2001

    4. Махатов В.М., Цыденова Х.Г. Алтан гадаһан Улан-Удэ., 2005

    5. Ошорова С.Г. Буряад аман зохѐол Улан-Удэ., 2008



    6. С.Ж.Балданов. Буряад литературын программа: Буряад литература. 5-11 классууд. Улаан-Удэ: «Бэлиг», 2009.






    Yзэгдэхэ материал

    Саг

    Болзор

    Актуализаци

    Шэнэ мэдэсэ, дадал ба шадабаринууд

    1


    Үльгэр.Үльгэрэй герой.

    1




    Үльгэр тухай мэдэсэеэ hэргээхэ, дабтаха

    Үльгэрэй гол нюур- баатар

    2-4

    «Айдуурай Мэргэн».

    3




    Үльгэрэй удха, гол нюур


    Үльгэрэй гол нюурай абари зан , хэhэн хэрэг, ябадал. Υльгэр соохи фантастическа найруулгануудай удха шанар

    5

    hургаалай зохеол тухай ойлгосо

    1




    hургаалай зохеол

    hургаалай зохеолнуудай бии болоhон саг, удха

    6-8

    Ринчин Номтоев. «Аршаанай дуһал».

    3




    Зохеолой үндэһэн, удха,

    Тус зохеолой удха ба байгуулга мэдэхэ,hургаалнуудые тайлбарилха

    9

    Буряад арадай 18-19-дэхи зуун жэлнүүдэй бэшэмэл зохеолнууд

    1




    Буряад арадай 18-19-дэхи зуун жэлнүүдэй бэшэмэл зохеолнууд бии бололго, жанрнууд. Тус зохеолнуудые бэшэhэн хγнγγ

    Буряад арадай 18-19-дэхи зуун жэлнүүдэй бэшэмэл зохеол-нууд: тγγхын бэшэгγγд, замай тэмдэглэлнγγд.

    10-12

    «Бальжан хатан» тухай туужа домог.

    3




    «Бальжан хатан» тухай туужа домогой удха

    Хоер туужа зэргэсγγлжэ, Балжан хатан –тγγхэдэ ороhон эхэнэр гэжэ баталха

    13

    Х\х Зурагар найруулга

    1







    Зурагаар найруулга бэшэжэ шадаха

    14-16

    Вандан Юмсунов «Эрдэмтэ Соохор моритой Эрилтэй хаан».


    3




    Үльгэрэй гол удха

    Үльгэрэй гол нюур, абари зан

    17

    Х\х Творческо практикум

    1










    18

    Үргэлжэлһэн зохеол болон гол нюур тухай ойлгосо.

    1




    Үргэлжэлһэн зохеолой онсо илгаа.

    Зохеолой сэдэб, проблематика, сэдьхэлэй байдал, сюжет, гол нюурнууд, авторой дγрэ. Рассказ, туужа гэхэ ойлгосонуудые мэдэхэ

    19-20

    Х.Н.Намсараев. «Олзуурхуу Ондореон».

    2




    Хоца Намсараевай намтар. Тус зохеолой удха

    Гол нюурай абари зан. Ондореон- егтолон харуулhан дγрэ

    21

    Классhаа гадуур уншалга

    1










    22

    Юмор ба сатира.

    1




    Комическа эффект бии болгоходо жэжэ зүйлэй дүүргэдэг үүргэ.

    Юмор ба сатира хоерой илгаа

    23-25

    Ж.Т.Тумунов. «Талын бүргэд».

    3




    Ж.Т.Тумуновой намтар. Рассказай удха

    Рассказай хөөрэгшэ нюур, абари зангынь. Гол нюурай баатаршалга.

    26-27

    Б.Н.Ябжанов. «Хэрмэшэ».

    2




    Рассказай удха, дайнай γеын хγндэ хγшэр байдал

    Рассказай гол нюур, тэрэнэй абари зан, γйлэ хэрэгγγд.

    28

    Х/х «Нохой – хүнэй нүхэр» рассказ бэшэлгэ

    1




    Хγнэй γнэн нγхэр болохо нохойн дγрэ харуулhан кино, зохеолнууд




    29-33

    В.Ж.Тулаев. «Эсэгэеэ хүлеэлгэ»

    5




    Дайнай hγγлэй γе саг

    Гол нюурнуудай абари зан, ажаhууhан саг.

    34

    Х\х С.Р.Ринчиновэй «Хγлеэлгэ» гэhэн зурагаар зохеолго

    1







    В.Ж.Тулаев. «Эсэгэеэ хүлеэлгэ»гэhэн рассказай удхаар ба С.Р.Ринчиновэй «Хγлеэлгэ» гэhэн зурагаар зохеолго бэшэхэ

    35-37

    Ц.Н.Номтоев «Шагжын хула»






    Рассказай удха. Шагжын хулын образ

    Туужын гол сэдэб, зохеол соохи γйлэ хэрэгγγдэй удха

    38

    Х\хХөөрэлдөөн « Морин-эрдэни»






    Мориной аша туhа.

    Мориной зγhэ, наhан. Морин тухай зохеолнууд

    39-40

    Классһаа гадуур уншалга












    41-46

    Ч. Цыдендамбаев «Түрэл нютагһаа холо»






    Романай удха. Доржо Банзаровай образ

    Роман тухай ойлгосо.

    Ч.Цыдендамбаевай зохёохы зам, намтар. «Тγрэл нютагhаа холо» роман соо эрдэмтэ Д.Банзаровай намтар, эрдэмэй ажал тухай бэшэгдэhэниинь. Роман соо тγрγγшын буряад эрдэмтын шэнжэлхэ ухаанай хγгжэн hалбарhаниие, хэhэн ажалыень авторай уранаар зураглаhаниинь.




    47

    Х\х Зохеолго бэшэлгэ












    48-52

    А.Ангархаев «Алтан» (туужаһаа хэһэгүүд)






    А.Ангархаевай зохеохы зам ба зохеолнуудынь. Туужын удха, сюжедэй хγгжэлтэ

    Гол нюурай абари зан. Муу ба hайн талын образууд.

    53

    Х\х Зохеолго «Хангайн баялиг»













    54-55

    Ш.Байминов «Жамбал баатар» (туужалһан шүлэглэл)






    Ш.Байминов ба Жамбал Тулаев тухай мэдээсэл.Жамбал Тулаев- зохеолой гол нюур

    Туужалhан шγлэглэл.Зохеол соо дайнай γе , гол нюурай баатаршалга зураглалга

    56

    Уянгын зохеолой гол нюур тухай юрэнхы ойлгосо






    Уянгын зохеолой гол нюур

    Уянгата шγлэгшэн ба уянгын нюур хоерой нэгэдэл.

    57

    Н.Г.Дамдинов «Шэнхинээтэ нарһад»






    Н.Дамдиновой намтар. Тус шγлэгэй удха

    Гол нюурай абари зан, дγрэ гаргаха. Шγлэгэй уран арганууд.

    58

    Д.А.Улзытуев «Хабартаа», «Хабарай эхиндэ ханха зайдан»







    Д.Улзытуев- уянгын шγлэгшэн.

    Шγлэгэй уянгын гол нюур. Хоер шγлэг зэргэсγγлжэ шγлэгшэн зурагша гγ, али зураглагдагша гγ гэжэ тодорхойлхо

    59

    Л.Д.Табхаев «Зүүн Саяан», «Үбэлэй үдэшэ»






    Л.Тапхаевай зохеолнууд

    Шγлэг соо уянгата «Би» харуулалга. Шγлэгэй уран арганууд.

    60

    Б.Н.Жанчипов «Буряаднай»







    Б.Жанчиповай зохеохы ажаябуулга

    Шγлэгэй уянгын гол нюур. Уянгын ямар зохеол бэ гэжэ элирγγлхэ, баталха

    61

    Г.Ж.Раднаева «Наран сэсэг», «Ургы сэсэгби», «Хүгшэн эжыдээ»







    Г.Раднаевагай зохеохы ажаябуулга

    Шγлэгγγд соогоо шγлэгшэнэй харуулhан hанал, мэдэрэл.Уянгата шγлэгшэн ба уянгын нюур хоерой хоорондохи харилсаан.

    62

    Д.Ш.Доржигутабай «Хара хүнэй – дура һэшхэл»






    Д.Ш.Доржигутабайн зохеохы намтар

    Уянгын гол нюур

    63

    М.Р.Чойбонов «Мүнхын аршаанай мүнгэн дуһал», «Зула бадарна»







    М.Чойбонов-бэлиг ехэтэй эрхэтэн

    Шγлэгγγд соо харуулагдаhан гол бодол, дγрэ

    64

    Минии түрүүшын туршалганууд












    65

    Зүжэгэй зохеолой гол нюур тухай юрэнхы ойлгосо






    Зүжэгэй зохеол

    Зүжэгэй зохеолой илгаа.Гол γйлэдэгшэ нюурнууд.

    66-67

    Б.П.Пурбуев «Талын басаган»






    Б.Пурбуевай зохеолго, Буряад драмын тайзан дээрэ табигдаhан зγжэгγγдынь

    Зүжэгэй γйлэдэгшэ нюурнуудые 3 бγлэгтэ хубаарилга. Гγнсэмаагай образ

    68

    Жэл соо γзэhэнөө дабталга ба шалгалга












    69-70

    Классһаа гадуур уншалга












    Коьрта
    Контакты

        Главная страница


    Рабочая программа Дарижаповой Сэрэгмы Николаевны Бурятская литература 7 класс 2015-2016 учебный год

    Скачать 125.1 Kb.